Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 26: Cuộc đấu tranh giành quyền tự chủ của họ Khúc, họ Dương? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Năm 905, Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ, tự xưng Tiết độ sứ. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 26: Cuộc đấu tranh giành quyền tự chủ của họ Khúc, họ Dương, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Khúc Hạo cải cách hành chính, giảm thuế, bãi bỏ lao dịch. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 26: Cuộc đấu tranh giành quyền tự chủ của họ Khúc, họ Dương, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Đến cuối thế kỉ IX, nhà Đường suy yếu, không còn đủ sức kiểm soát các vùng đất xa xôi.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 26: Cuộc đấu tranh giành quyền tự chủ của họ Khúc, họ Dương, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Năm 905, Khúc Thừa Dụ, một hào trưởng giàu có, có uy tín ở Hồng Châu (nay thuộc Hải Dương), đã lãnh đạo nhân dân nổi dậy, đánh chiếm thành Tống Bình, lật đổ chính quyền đô hộ nhà Đường. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 26: Cuộc đấu tranh giành quyền tự chủ của họ Khúc, họ Dương, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Vì sao nói họ Khúc đã đặt nền móng cho nền độc lập dân tộc?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 26: Cuộc đấu tranh giành quyền tự chủ của họ Khúc, họ Dương để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Họ Khúc đã làm được ba việc quan trọng. Thứ nhất, họ lãnh đạo nhân dân đánh đổ chính quyền đô hộ nhà Đường, giành quyền tự chủ. Thứ hai, họ xây dựng chính quyền do người Việt đứng đầu, không còn phụ thuộc vào triều đình phương Bắc. Thứ ba, Khúc Hạo tiến hành cải cách hành chính, giảm thuế, bãi bỏ lao dịch, củng cố đời sống nhân dân và nền tự chủ. Những việc làm đó đã tạo nền tảng vững chắc để Dương Đình Nghệ và sau này là Ngô Quyền hoàn thành sự nghiệp giành độc lập hoàn toàn cho dân tộc.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Sưu tầm và kể lại một câu chuyện dân gian về Mai Thúc Loan hoặc Phùng Hưng.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Khởi nghĩa Hai Bà Trưng bùng nổ năm nào? Kết quả ra sao?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu nguyên nhân và ý nghĩa lịch sử của khởi nghĩa Hai Bà Trưng.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Năm 905, Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ, tự xưng Tiết độ sứ."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Khúc Hạo cải cách hành chính, giảm thuế, bãi bỏ lao dịch."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Đến cuối thế kỉ IX, nhà Đường suy yếu, không còn đủ sức kiểm soát các vùng đất xa xôi."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Năm 905, Khúc Thừa Dụ, một hào trưởng giàu có, có uy tín ở Hồng Châu (nay thuộc Hải Dương), đã lãnh đạo nhân dân nổi dậy, đánh chiếm thành Tống Bình, lật đổ chính quyền đô hộ nhà Đường."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Đến cuối thế kỉ IX, nhà Đường suy yếu, không còn đủ sức kiểm soát các vùng đất xa xôi. Nhân dân ta đã chớp thời cơ, từng bước giành lại quyền tự chủ cho đất nước.
- Tổng kết ghi nhớ: Năm 905, Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ, tự xưng Tiết độ sứ.; Khúc Hạo cải cách hành chính, giảm thuế, bãi bỏ lao dịch.; Năm 930, quân Nam Hán xâm lược, Khúc Thừa Mỹ bị bắt.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Vì sao nói họ Khúc đã đặt nền móng cho nền độc lập dân tộc?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 26: Cuộc đấu tranh giành quyền tự chủ của họ Khúc, họ Dương (Năm 905, Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ, tự xưng Tiết độ sứ.; Khúc Hạo cải cách hành chính, giảm thuế, bãi bỏ lao dịch.; Năm 930, quân Nam Hán xâm lược, Khúc Thừa Mỹ bị bắt.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Họ Khúc đã làm được ba việc quan trọng. Thứ nhất, họ lãnh đạo nhân dân đánh đổ chính quyền đô hộ nhà Đường, giành quyền tự chủ. Thứ hai, họ xây dựng chính quyền do người Việt đứng đầu, không còn phụ thuộc vào triều đình phương Bắc. Thứ ba, Khúc Hạo tiến hành cải cách hành chính, giảm thuế, bãi bỏ lao dịch, củng cố đời sống nhân dân và nền tự chủ. Những việc làm đó đã tạo nền tảng vững chắc để Dương Đình Nghệ và sau này là Ngô Quyền hoàn thành sự nghiệp giành độc lập hoàn toàn cho dân tộc.
- Bài 4: (Tự sưu tầm, kể lại: ví dụ sự tích Mai Hắc Đế, sự tích Phùng Hưng đánh hổ...)
- Bài 5: Năm 40; thắng lợi bước đầu, làm chủ Giao Châu 3 năm, thất bại năm 43.
- Bài 6: Nguyên nhân: nhà Hán cai trị tàn bạo, bóc lột, đồng hóa; Thi Sách bị giết; lòng yêu nước chín muồi. Ý nghĩa: thể hiện tinh thần yêu nước, là cuộc khởi nghĩa đầu tiên do phụ nữ lãnh đạo, cổ vũ đấu tranh sau này.