Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 27: Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Năm 937, Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ, cầu cứu nhà Nam Hán. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 27: Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Ngô Quyền diệt Kiều Công Tiễn, chuẩn bị đánh quân Nam Hán.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 27: Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Sau khi Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn sát hại năm 937, đất nước rơi vào tình thế nguy hiểm. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 27: Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Vua Nam Hán nhân cơ hội đó, sai con trai là Lưu Hoằng Tháo đem quân sang xâm lược nước ta. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 27: Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Vì sao Ngô Quyền chọn sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến với quân Nam Hán?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 27: Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938 để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Sông Bạch Đằng có địa thế hiểm yếu, lòng sông rộng, thủy triều lên xuống mạnh, hai bên bờ có rừng rậm thuận lợi cho quân ta mai phục. Ngô Quyền đã lợi dụng quy luật thủy triều: khi nước lên, bãi cọc gỗ bịt sắt chìm dưới nước, thuyền địch dễ dàng tiến vào; khi nước rút, thuyền địch mắc cạn, va vào cọc nhọn. Cách đánh này thể hiện tài năng quân sự xuất sắc của Ngô Quyền.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Cuộc khởi nghĩa của Bà Triệu diễn ra năm nào? Tại đâu?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Khởi nghĩa Lý Bí bùng nổ năm nào? Kết quả ra sao?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu ý nghĩa của việc lập nước Vạn Xuân năm 544.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Năm 937, Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ, cầu cứu nhà Nam Hán."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Ngô Quyền diệt Kiều Công Tiễn, chuẩn bị đánh quân Nam Hán."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Sau khi Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn sát hại năm 937, đất nước rơi vào tình thế nguy hiểm."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Vua Nam Hán nhân cơ hội đó, sai con trai là Lưu Hoằng Tháo đem quân sang xâm lược nước ta."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Sau khi Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn sát hại năm 937, đất nước rơi vào tình thế nguy hiểm. Kiều Công Tiễn đã cho người sang cầu cứu nhà Nam Hán.
- Tổng kết ghi nhớ: Năm 937, Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ, cầu cứu nhà Nam Hán.; Ngô Quyền diệt Kiều Công Tiễn, chuẩn bị đánh quân Nam Hán.; Kế hoạch: đóng cọc gỗ bịt sắt trên sông Bạch Đằng, lợi dụng thủy triều.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Vì sao Ngô Quyền chọn sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến với quân Nam Hán?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 27: Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938 (Năm 937, Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ, cầu cứu nhà Nam Hán.; Ngô Quyền diệt Kiều Công Tiễn, chuẩn bị đánh quân Nam Hán.; Kế hoạch: đóng cọc gỗ bịt sắt trên sông Bạch Đằng, lợi dụng thủy triều.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Sông Bạch Đằng có địa thế hiểm yếu, lòng sông rộng, thủy triều lên xuống mạnh, hai bên bờ có rừng rậm thuận lợi cho quân ta mai phục. Ngô Quyền đã lợi dụng quy luật thủy triều: khi nước lên, bãi cọc gỗ bịt sắt chìm dưới nước, thuyền địch dễ dàng tiến vào; khi nước rút, thuyền địch mắc cạn, va vào cọc nhọn. Cách đánh này thể hiện tài năng quân sự xuất sắc của Ngô Quyền.
- Bài 4: Năm 248, núi Nưa (Thanh Hóa).
- Bài 5: Năm 542; thắng lợi, lập nước Vạn Xuân năm 544.
- Bài 6: Lần đầu tiên nhân dân ta tự xây dựng nhà nước độc lập với quốc hiệu, niên hiệu, kinh đô riêng; khẳng định quyền làm chủ đất nước.