Bài 1: Làm quen với số âm

1. Kiến thức trọng tâm

Trong đời sống, có nhiều đại lượng cần dùng số nhỏ hơn $0$ để biểu diễn. Nhiệt độ dưới $0^\circ C$, độ sâu dưới mực nước biển, số tiền nợ đều được biểu diễn bằng số âm. Số âm là số viết với dấu trừ đằng trước, ví dụ $-1, -2, -5, -100$. Số $0$ không phải là số dương cũng không phải là số âm.

Để biểu diễn các số nguyên, người ta dùng trục số: một đường thẳng có điểm $0$ làm gốc, chiều dương hướng sang phải, chiều âm hướng sang trái. Mỗi số nguyên ứng với một điểm trên trục số. Các số $-1, -2, -3, \dots$ nằm bên trái điểm $0$ và càng sang trái thì càng nhỏ. Nhờ trục số, ta có thể hình dung rõ vị trí tương đối của các số nguyên.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Nhiệt độ buổi sáng ở Đà Lạt là $3^\circ C$ dưới $0^\circ C$. Viết nhiệt độ đó bằng số nguyên. Lời giải: Nhiệt độ dưới $0^\circ C$ là số âm, nên ta viết $-3^\circ C$.

Ví dụ 2: Một con cá đang bơi ở độ sâu $5$ m dưới mực nước biển. Viết độ cao của con cá so với mực nước biển. Lời giải: Mực nước biển là $0$, dưới mực nước biển là số âm, nên độ cao là $-5$ m.

Ví dụ 3: Trên trục số, điểm nào biểu diễn số $-4$? Lời giải: Từ điểm $0$, đếm sang trái $4$ đơn vị, ta được điểm biểu diễn số $-4$.

3. Ghi nhớ

• Số âm dùng để chỉ các đại lượng có hướng ngược với chiều dương đã quy ước.
• Trên trục số, các số âm nằm bên trái điểm $0$.
• Đọc $-3$ là "âm ba" hay "trừ ba".