Bài 17: Biểu đồ phần trăm

1. Kiến thức trọng tâm

Biểu đồ phần trăm là hình vẽ thể hiện các số liệu dưới dạng phần trăm, giúp người xem so sánh nhanh các phần trong toàn bộ. Ba dạng thường gặp là biểu đồ cột, biểu đồ ô vuông và biểu đồ hình quạt. Dù ở dạng nào, tổng các phần trăm trong biểu đồ luôn bằng $100$.

Ở biểu đồ cột, mỗi cột ứng với một đối tượng, chiều cao của cột thể hiện phần trăm của đối tượng đó. Ở biểu đồ ô vuông, toàn bộ hình vuông lớn ứng với $100$, mỗi ô nhỏ ứng với $1$. Ở biểu đồ hình quạt, cả hình tròn ứng với $100$, mỗi phần quạt ứng với một phần trăm nhất định, phần càng lớn thì quạt càng rộng.

Muốn vẽ biểu đồ phần trăm, ta tính phần trăm của từng phần, rồi vẽ theo đúng tỉ lệ. Muốn đọc biểu đồ, ta quan sát từng phần, đọc phần trăm ghi trên đó và so sánh các phần với nhau hoặc tính giá trị cụ thể khi biết tổng số.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1. Lớp $6D$ có $40$ học sinh: $50$ thích đá bóng, $25$ thích cầu lông, $25$ thích bơi. Vẽ biểu đồ cột mô tả số liệu trên.

Lời giải: Vẽ ba cột có chiều cao tương ứng $50$, $25$, $25$. Cột đá bóng cao gấp đôi mỗi cột còn lại. Tổng ba cột là $50$.

Ví dụ 2. Dựa vào biểu đồ trên, có bao nhiêu học sinh thích đá bóng?

Lời giải: Số học sinh thích đá bóng là $40 \times 50$ (học sinh).

Ví dụ 3. Trong biểu đồ ô vuông $100$ ô, tô $30$ ô. Hỏi phần tô màu chiếm bao nhiêu phần trăm?

Lời giải: Phần tô màu chiếm $\dfrac{30}{100} \times 100$.

3. Ghi nhớ

• Biểu đồ phần trăm giúp so sánh nhanh các phần trong toàn bộ.
• Tổng các phần trăm trong biểu đồ luôn bằng $100$.
• Biểu đồ cột: chiều cao của cột thể hiện phần trăm.
• Biểu đồ ô vuông: $100$ ô ứng với $100$, mỗi ô là $1$.
• Biểu đồ hình quạt: cả hình tròn là $100$, phần càng lớn thì quạt càng rộng.
• Khi đọc biểu đồ, luôn kiểm tra tổng các phần trăm và chú thích của từng phần.