Luyện tập trang 48

1. Kiến thức trọng tâm

Bài luyện tập này tiếp tục củng cố ba cách viết số: hỗn số, số thập phân và phần trăm. Hỗn số $a \dfrac{b}{c}$ luôn lớn hơn phần nguyên $a$ và nhỏ hơn $a + 1$. Khi so sánh hai hỗn số, ta so sánh phần nguyên trước, nếu phần nguyên bằng nhau thì so sánh phần phân số. Cách này nhanh hơn đổi hết thành phân số.

Với số thập phân, chữ số càng gần dấu phẩy càng có giá trị lớn. Muốn so sánh hai số thập phân, ta so sánh phần nguyên trước, rồi so sánh lần lượt từng chữ số ở phần thập phân từ trái sang phải. Muốn cộng, trừ số thập phân, ta đặt dấu phẩy thẳng cột rồi tính như số tự nhiên.

Với phần trăm, ta thường gặp các bài toán so sánh tỉ lệ. Ví dụ $25$, $50$, $75$. Nhớ các cặp quen thuộc này giúp tính nhẩm nhanh. Muốn tìm $p$ của một số, ta có thể đổi $p$ thành phân số $\dfrac{p}{100}$ rồi nhân với số đó.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1. So sánh $1 \dfrac{2}{3}$ và $1 \dfrac{1}{2}$.

Lời giải: Phần nguyên đều bằng $1$. Ta có $\dfrac{2}{3} = \dfrac{4}{6}$ và $\dfrac{1}{2} = \dfrac{3}{6}$, nên \dfrac{2}{3} > \dfrac{1}{2}. Vậy 1 \dfrac{2}{3} > 1 \dfrac{1}{2}.

Ví dụ 2. Tính $2,5 + 1,35$.

Lời giải: Đặt dấu phẩy thẳng cột: $2,50 + 1,35 = 3,85$.

Ví dụ 3. Tính $20$ của $60$.

Lời giải: $20$. Vậy $20$ của $60$ là $60 \times \dfrac{1}{5} = 12$.

3. Ghi nhớ

• So sánh hỗn số: so sánh phần nguyên trước, rồi đến phần phân số.
• So sánh số thập phân: so sánh từ phần nguyên sang phần thập phân, từ trái sang phải.
• Cộng, trừ số thập phân phải đặt dấu phẩy thẳng hàng.
• Học thuộc $25$, $50$, $75$ để tính nhanh.
• Đổi phần trăm thành phân số trước khi nhân sẽ tránh nhầm lẫn.