Bài 3: Số đo góc

1. Kiến thức trọng tâm

Để đo góc, người ta dùng thước đo góc, thường là một nửa hình tròn được chia thành $180$ phần bằng nhau, mỗi phần ứng với $1$ độ, kí hiệu là $1^\circ$. Khi đo góc $\widehat{xOy}$, ta đặt thước sao cho tâm của thước trùng với đỉnh $O$, một cạnh của góc đi qua vạch $0$ của thước, cạnh còn lại đi qua vạch nào thì số đo của góc là số ghi trên vạch đó.

Mỗi góc có một số đo duy nhất, lớn hơn $0^\circ$ và không vượt quá $180^\circ$. Hai góc bằng nhau là hai góc có cùng số đo. Góc có số đo bằng $90^\circ$ là góc vuông, kí hiệu bằng một hình vuông nhỏ ở đỉnh. Góc có số đo nhỏ hơn $90^\circ$ là góc nhọn, lớn hơn $90^\circ$ và nhỏ hơn $180^\circ$ là góc tù, bằng $180^\circ$ là góc bẹt.

Khi so sánh hai góc, ta so sánh số đo của chúng: góc nào có số đo lớn hơn thì lớn hơn.

2. Ví dụ minh họa

Dùng thước đo góc đo góc $\widehat{xOy}$ trong hình vẽ, biết tia $Ox$ trùng với vạch $0$ và tia $Oy$ đi qua vạch $65$.

a) Số đo của góc $\widehat{xOy}$ là bao nhiêu? Góc này là góc nhọn, góc vuông hay góc tù? b) Vẽ tia $Oz$ sao cho $\widehat{xOz} = 90^\circ$. Hỏi $\widehat{zOy}$ bằng bao nhiêu?

Lời giải. a) Số đo của góc $\widehat{xOy}$ là $65^\circ$. Vì 65^\circ < 90^\circ nên góc $xOy$ là góc nhọn.

b) Vì \widehat{xOz} = 90^\circ > \widehat{xOy} = 65^\circ nên tia $Oy$ nằm giữa hai tia $Ox$ và $Oz$. Do đó $\widehat{xOy} + \widehat{yOz} = \widehat{xOz}$, suy ra $\widehat{yOz} = 90^\circ - 65^\circ = 25^\circ$.

Chú ý: khi đo góc, nếu đặt thước sai tâm hoặc đọc nhầm vòng chia trong hay ngoài thì kết quả sẽ sai.

3. Ghi nhớ

• Đơn vị đo góc là độ, kí hiệu $^\circ$; mỗi góc có một số đo từ $0^\circ$ đến $180^\circ$.
• Đo góc: tâm thước trùng đỉnh, một cạnh qua vạch $0$, cạnh còn lại chỉ số đo.
• Góc vuông $= 90^\circ$; góc nhọn < 90^\circ; góc tù > 90^\circ và < 180^\circ; góc bẹt $= 180^\circ$.
• Hai góc bằng nhau khi chúng có cùng số đo.