Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 3: Lắng nghe tích cực ý kiến người thân trong gia đình? A. Lắng nghe tích cực: tập trung, nhìn người nói, không ngắt lời. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 3: Lắng nghe tích cực ý kiến người thân trong gia đình, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Nhắc lại ý chính để chắc chắn mình hiểu đúng. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Lắng nghe tích cực ý kiến người thân trong gia đình, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Lắng nghe tích cực là lắng nghe bằng cả tai, mắt và trái tim: không chỉ nghe lời nói mà còn quan tâm đến cảm xúc, thái độ của người nói. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 3: Lắng nghe tích cực ý kiến người thân trong gia đình, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Lắng nghe tích cực giúp em hiểu đúng ý người thân, tránh hiểu lầm và thể hiện sự tôn trọng.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Lắng nghe tích cực ý kiến người thân trong gia đình, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Minh vừa đi học về, mẹ nhắc: "Con nên sắp xếp lại góc học tập cho gọn gàng nhé". Thay vì đáp cộc lốc "Biết rồi", Minh dừng lại, nhìn mẹ và hỏi: "Mẹ thấy chỗ nào chưa gọn ạ?". Mẹ chỉ ra chồng sách để lộn xộn và ngăn bàn đầy giấy vụn. Minh lắng nghe, ghi nhớ rồi bắt tay dọn dẹp ngay. Sau khi xong, Minh khoe với mẹ và được mẹ khen. Qua đó, Minh hiểu rằng lắng nghe tích cực không chỉ là nghe mà còn là hành động sau khi nghe. Em hãy thực hành: khi người thân nói chuyện, em đặt điện thoại xuống, nhìn vào mắt người nói, nhắc lại ý chính bằng lời của mình, ví dụ: "Ý của bố là con nên ngủ sớm để sáng mai tỉnh táo, đúng không ạ?".
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 3: Lắng nghe tích cực ý kiến người thân trong gia đình để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Khi có ý kiến khác nhau, em nên bình tĩnh nghe hết rồi mới trình bày quan điểm của mình một cách lễ phép.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tình huống: Em và các bạn được giao nhiệm vụ dọn vệ sinh lớp học. Một bạn nói: "Việc này không phải của mình!". Em sẽ nói gì với bạn? Vì sao?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Em hãy viết một bài thuyết trình ngắn (khoảng 8–10 câu) với chủ đề: "Em với gia đình — yêu thương và trách nhiệm". ---
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Kể tên 3 việc làm thể hiện thói quen ngăn nắp, gọn gàng, sạch sẽ.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Lắng nghe tích cực: tập trung, nhìn người nói, không ngắt lời."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Nhắc lại ý chính để chắc chắn mình hiểu đúng."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Lắng nghe tích cực là lắng nghe bằng cả tai, mắt và trái tim: không chỉ nghe lời nói mà còn quan tâm đến cảm xúc, thái độ của người nói."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Lắng nghe tích cực giúp em hiểu đúng ý người thân, tránh hiểu lầm và thể hiện sự tôn trọng."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Lắng nghe tích cực là lắng nghe bằng cả tai, mắt và trái tim: không chỉ nghe lời nói mà còn quan tâm đến cảm xúc, thái độ của người nói. Khi ông bà, cha mẹ, anh chị chia sẻ, em cần dừng việc đang làm, nhìn vào người nói, gật đầu và phản hồi bằng những câu ngắn như "Dạ, con hiểu rồi ạ".
- Tổng kết ghi nhớ: Lắng nghe tích cực: tập trung, nhìn người nói, không ngắt lời.; Nhắc lại ý chính để chắc chắn mình hiểu đúng.; Tôn trọng ý kiến người thân dù chưa đồng ý.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Minh vừa đi học về, mẹ nhắc: "Con nên sắp xếp lại góc học tập cho gọn gàng nhé". Thay vì đáp cộc lốc "Biết rồi", Minh dừng lại, nhìn mẹ và hỏi: "Mẹ thấy chỗ nào chưa gọn ạ?". Mẹ chỉ ra chồng sách để lộn xộn và ngăn bàn đầy giấy vụn. Minh lắng nghe, ghi nhớ rồi bắt tay dọn dẹp ngay. Sau khi xong, Minh khoe với mẹ và được mẹ khen. Qua đó, Minh hiểu rằng lắng nghe tích cực không chỉ là nghe mà còn là hành động sau khi nghe. Em hãy thực hành: khi người thân nói chuyện, em đặt điện thoại xuống, nhìn vào mắt người nói, nhắc lại ý chính bằng lời của mình, ví dụ: "Ý của bố là con nên ngủ sớm để sáng mai tỉnh táo, đúng không ạ?".
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 3: Lắng nghe tích cực ý kiến người thân trong gia đình (Lắng nghe tích cực: tập trung, nhìn người nói, không ngắt lời.; Nhắc lại ý chính để chắc chắn mình hiểu đúng.; Tôn trọng ý kiến người thân dù chưa đồng ý.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Khi có ý kiến khác nhau, em nên bình tĩnh nghe hết rồi mới trình bày quan điểm của mình một cách lễ phép.
- Bài 4: Khuyên bạn cùng tham gia; giải thích giữ gìn vệ sinh lớp học là trách nhiệm chung của mọi thành viên.
- Bài 5: Bài thuyết trình đúng chủ đề, có mở đầu, nội dung, kết luận; nêu được việc làm cụ thể thể hiện yêu thương và trách nhiệm với gia đình.
- Bài 6: Ví dụ: sắp xếp sách vở đúng vị trí; dọn dẹp bàn học, phòng ở mỗi ngày; bỏ rác đúng nơi quy định.