1. Kiến thức trọng tâm
Nam châm điện là nam châm tạo ra từ trường nhờ dòng điện chạy qua cuộn dây quấn quanh lõi sắt. Khi có dòng điện, lõi sắt trở thành nam châm và hút được sắt, thép. Khi ngắt dòng điện, từ tính mất đi. Nhờ đó, nam châm điện có thể bật và tắt từ tính theo ý muốn, khác với nam châm vĩnh cửu luôn có từ tính.
Để chế tạo nam châm điện đơn giản, cần một đinh sắt làm lõi, dây đồng có vỏ cách điện, pin và công tắc. Quấn dây đồng thành nhiều vòng quanh đinh sắt, nối hai đầu dây với pin qua công tắc. Khi đóng công tắc, dòng điện chạy qua cuộn dây và đinh sắt trở thành nam châm.
Lực từ của nam châm điện phụ thuộc vào số vòng dây, cường độ dòng điện và lõi sắt. Tăng số vòng dây, tăng cường độ dòng điện hoặc dùng lõi sắt sẽ làm nam châm điện mạnh hơn. Nam châm điện được dùng trong cần cẩu hút sắt vụn, chuông điện, rơ le và động cơ điện.
2. Ví dụ minh họa
An quấn 50 vòng dây đồng quanh một chiếc đinh sắt và nối với một pin 1,5 V. Khi đóng công tắc, đinh sắt hút được 5 chiếc ghim giấy. An tăng số vòng dây lên 100 vòng, đinh sắt hút được 9 chiếc ghim. Khi An ngắt công tắc, các ghim rơi xuống, chứng tỏ từ tính đã mất. Thí nghiệm cho thấy tăng số vòng dây làm nam châm điện mạnh hơn và nam châm điện mất từ tính khi ngắt dòng điện.
3. Ghi nhớ
- Nam châm điện tạo từ trường nhờ dòng điện chạy qua cuộn dây quanh lõi sắt.
- Khi ngắt dòng điện, nam châm điện mất từ tính.
- Tăng số vòng dây, tăng cường độ dòng điện hoặc dùng lõi sắt làm nam châm điện mạnh hơn.
- Nam châm điện dùng trong cần cẩu, chuông điện, rơ le và động cơ điện.