Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 22: Quang hợp ở thực vật? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Quang hợp: . C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 22: Quang hợp ở thực vật, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Diễn ra ở lục lạp, gồm pha sáng và pha tối. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 22: Quang hợp ở thực vật, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Quang hợp là quá trình thực vật sử dụng năng lượng ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ từ nước và khí carbon dioxide, đồng thời giải phóng khí oxygen.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 22: Quang hợp ở thực vật, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Phương trình tổng quát của quang hợp: Quang hợp gồm hai pha: pha sáng (diễn ra ở màng tilacoit, cần ánh sáng, tạo ra ATP và NADPH, đồng thời tách nước giải phóng ) và pha tối (diễn ra ở chất nền lục lạp, không cần ánh sáng trực tiếp, sử dụng ATP và NADPH để tổng hợp glucose từ ). B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 22: Quang hợp ở thực vật, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Vì sao lá cây thường có màu xanh và vì sao cây để trong bóng tối lâu ngày bị vàng úa?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 22: Quang hợp ở thực vật để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Lá có màu xanh do diệp lục hấp thụ mạnh ánh sáng đỏ và xanh dương, phản xạ lại ánh sáng xanh lục. Khi thiếu ánh sáng, cây không quang hợp được, diệp lục bị phân hủy dần nên lá vàng úa, cây sinh trưởng kém, thậm chí chết. Điều này chứng tỏ ánh sáng là điều kiện không thể thiếu của quang hợp.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu 2 yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp và giải thích ngắn gọn.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu vai trò của thoát hơi nước ở lá.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Vì sao cây trồng trong chậu cần được xoay chậu định kì?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Quang hợp: ."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Diễn ra ở lục lạp, gồm pha sáng và pha tối."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Quang hợp là quá trình thực vật sử dụng năng lượng ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ từ nước và khí carbon dioxide, đồng thời giải phóng khí oxygen."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Phương trình tổng quát của quang hợp: Quang hợp gồm hai pha: pha sáng (diễn ra ở màng tilacoit, cần ánh sáng, tạo ra ATP và NADPH, đồng thời tách nước giải phóng ) và pha tối (diễn ra ở chất nền lục lạp, không cần ánh sáng trực tiếp, sử dụng ATP và NADPH để tổng hợp glucose từ )."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Quang hợp là quá trình thực vật sử dụng năng lượng ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ từ nước và khí carbon dioxide, đồng thời giải phóng khí oxygen. Quá trình này diễn ra chủ yếu ở lá, trong bào quan lục lạp chứa sắc tố diệp lục (chlorophyll) có màu xanh.
- Tổng kết ghi nhớ: Quang hợp: .; Diễn ra ở lục lạp, gồm pha sáng và pha tối.; Quang hợp tạo oxygen, chất hữu cơ và giữ cân bằng khí quyển.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Vì sao lá cây thường có màu xanh và vì sao cây để trong bóng tối lâu ngày bị vàng úa?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 22: Quang hợp ở thực vật (Quang hợp: .; Diễn ra ở lục lạp, gồm pha sáng và pha tối.; Quang hợp tạo oxygen, chất hữu cơ và giữ cân bằng khí quyển.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Lá có màu xanh do diệp lục hấp thụ mạnh ánh sáng đỏ và xanh dương, phản xạ lại ánh sáng xanh lục. Khi thiếu ánh sáng, cây không quang hợp được, diệp lục bị phân hủy dần nên lá vàng úa, cây sinh trưởng kém, thậm chí chết. Điều này chứng tỏ ánh sáng là điều kiện không thể thiếu của quang hợp.
- Bài 4: Ánh sáng: ánh sáng mạnh trong giới hạn thích hợp làm tăng quang hợp. Nước: thiếu nước làm khí khổng đóng, giảm quang hợp. (Hoặc: carbon dioxide, nhiệt độ.)
- Bài 5: Thoát hơi nước tạo động lực vận chuyển nước và chất dinh dưỡng từ rễ lên lá; điều hòa nhiệt độ cây.
- Bài 6: Để cây nhận ánh sáng đều các phía, tránh cây cong về một phía, giúp cây mọc thẳng, tán đều, đẹp.