Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 23: Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Bốn yếu tố chính: ánh sáng, nồng độ , nhiệt độ, nước. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 23: Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Ánh sáng đỏ và xanh dương có lợi nhất cho quang hợp.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 23: Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Quang hợp ở thực vật chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố môi trường. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 23: Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Ánh sáng: Cường độ ánh sáng tăng thì tốc độ quang hợp tăng, đến một giới hạn thì không tăng nữa (điểm bão hòa ánh sáng). C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 23: Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Vì sao vào buổi trưa nắng gắt, nhiều cây lại quang hợp chậm hơn buổi sáng dù ánh sáng mạnh hơn?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 23: Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Buổi trưa nắng gắt, nhiệt độ cao làm cây mất nước nhanh, khí khổng đóng để giảm thoát hơi nước, khiến không vào được lá. Vì vậy, dù ánh sáng mạnh, quang hợp vẫn giảm. Đây là hiện tượng "nghỉ trưa" của quang hợp.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Con người vận dụng tập tính ở động vật trong trường hợp nào? Cho 2 ví dụ.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu tên 3 tập tính bẩm sinh ở động vật và 2 tập tính học được.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một chậu cây đặt gần cửa sổ: sau vài ngày, ngọn cây cong về phía cửa sổ. Giải thích hiện tượng và nêu cách khắc phục để cây mọc thẳng.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Bốn yếu tố chính: ánh sáng, nồng độ , nhiệt độ, nước."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Ánh sáng đỏ và xanh dương có lợi nhất cho quang hợp."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Quang hợp ở thực vật chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố môi trường."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ánh sáng: Cường độ ánh sáng tăng thì tốc độ quang hợp tăng, đến một giới hạn thì không tăng nữa (điểm bão hòa ánh sáng)."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Quang hợp ở thực vật chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố môi trường. Các yếu tố chính gồm ánh sáng, nồng độ khí carbon dioxide, nhiệt độ và nước.
- Tổng kết ghi nhớ: Bốn yếu tố chính: ánh sáng, nồng độ , nhiệt độ, nước.; Ánh sáng đỏ và xanh dương có lợi nhất cho quang hợp.; Nhiệt độ tối ưu khoảng –.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Vì sao vào buổi trưa nắng gắt, nhiều cây lại quang hợp chậm hơn buổi sáng dù ánh sáng mạnh hơn?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 23: Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp (Bốn yếu tố chính: ánh sáng, nồng độ , nhiệt độ, nước.; Ánh sáng đỏ và xanh dương có lợi nhất cho quang hợp.; Nhiệt độ tối ưu khoảng –.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Buổi trưa nắng gắt, nhiệt độ cao làm cây mất nước nhanh, khí khổng đóng để giảm thoát hơi nước, khiến không vào được lá. Vì vậy, dù ánh sáng mạnh, quang hợp vẫn giảm. Đây là hiện tượng "nghỉ trưa" của quang hợp.
- Bài 4: Huấn luyện chó giữ nhà, chó dẫn đường cho người mù; huấn luyện cá heo biểu diễn; dạy chim nói; huấn luyện ngựa đua.
- Bài 5: Tập tính bẩm sinh: nhện giăng tơ, chim di cư, ong xây tổ, ếch kêu khi trời mưa. Tập tính học được: chó làm xiếc, người đi xe đạp, vẹt nói tiếng người.
- Bài 6: Hiện tượng hướng sáng: ngọn cây cong về phía cửa sổ để lá nhận nhiều ánh sáng hơn cho quang hợp. Cách khắc phục: xoay chậu cây định kì, đặt cây ở nơi có ánh sáng đều hoặc dùng đèn bổ sung.