Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 24: Thực hành: Chứng minh quang hợp ở cây xanh? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Mục đích: chứng minh quang hợp cần ánh sáng và tạo ra tinh bột.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 24: Thực hành: Chứng minh quang hợp ở cây xanh, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Thuốc thử tinh bột: dung dịch iodine (chuyển xanh tím khi gặp tinh bột). B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 24: Thực hành: Chứng minh quang hợp ở cây xanh, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thí nghiệm chứng minh quang hợp ở cây xanh thường nhằm kiểm chứng hai điều: cây cần ánh sáng để quang hợp và cây thải ra khí oxygen trong quang hợp. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 24: Thực hành: Chứng minh quang hợp ở cây xanh, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Các bước thí nghiệm chứng minh cây tạo tinh bột khi quang hợp: - Bước 1: Để cây trong bóng tối 2 ngày để tiêu hết tinh bột dự trữ trong lá. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 24: Thực hành: Chứng minh quang hợp ở cây xanh, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Một bạn làm thí nghiệm nhưng quên để cây trong bóng tối trước. Kết quả sẽ ra sao?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 24: Thực hành: Chứng minh quang hợp ở cây xanh để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Lá vẫn còn tinh bột dự trữ từ trước nên cả phần che và phần không che đều chuyển màu xanh tím với iodine. Thí nghiệm không chứng minh được gì. Vì vậy, bước để cây trong tối là bắt buộc để loại bỏ tinh bột cũ.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Vì sao người ta thường treo đèn vào ban đêm để thu hút côn trùng? Liên hệ với cảm ứng ở động vật.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Em hãy đề xuất một thí nghiệm đơn giản để chứng minh cây có hiện tượng hướng sáng. Nêu dụng cụ, cách tiến hành và kết quả dự kiến.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một đàn ong mật tìm được nguồn hoa mới sẽ "nhảy múa" để thông báo cho các con ong khác. Đây là tập tính gì? Nêu ý nghĩa.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Mục đích: chứng minh quang hợp cần ánh sáng và tạo ra tinh bột."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thuốc thử tinh bột: dung dịch iodine (chuyển xanh tím khi gặp tinh bột)."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Thí nghiệm chứng minh quang hợp ở cây xanh thường nhằm kiểm chứng hai điều: cây cần ánh sáng để quang hợp và cây thải ra khí oxygen trong quang hợp."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Các bước thí nghiệm chứng minh cây tạo tinh bột khi quang hợp: - Bước 1: Để cây trong bóng tối 2 ngày để tiêu hết tinh bột dự trữ trong lá."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Thí nghiệm chứng minh quang hợp ở cây xanh thường nhằm kiểm chứng hai điều: cây cần ánh sáng để quang hợp và cây thải ra khí oxygen trong quang hợp. Chuẩn bị: Cây khoai lang hoặc cây rong đuôi chó, băng giấy đen, cồn, dung dịch iodine (thuốc thử tinh bột), cốc nước, đèn, ống nghiệm.
- Tổng kết ghi nhớ: Mục đích: chứng minh quang hợp cần ánh sáng và tạo ra tinh bột.; Thuốc thử tinh bột: dung dịch iodine (chuyển xanh tím khi gặp tinh bột).; Phải để cây trong tối trước thí nghiệm để tiêu hết tinh bột cũ.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Một bạn làm thí nghiệm nhưng quên để cây trong bóng tối trước. Kết quả sẽ ra sao?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 24: Thực hành: Chứng minh quang hợp ở cây xanh (Mục đích: chứng minh quang hợp cần ánh sáng và tạo ra tinh bột.; Thuốc thử tinh bột: dung dịch iodine (chuyển xanh tím khi gặp tinh bột).; Phải để cây trong tối trước thí nghiệm để tiêu hết tinh bột cũ.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Lá vẫn còn tinh bột dự trữ từ trước nên cả phần che và phần không che đều chuyển màu xanh tím với iodine. Thí nghiệm không chứng minh được gì. Vì vậy, bước để cây trong tối là bắt buộc để loại bỏ tinh bột cũ.
- Bài 4: Côn trùng có tính hướng sáng (bị thu hút bởi ánh sáng), đây là một dạng cảm ứng ở động vật. Người ta lợi dụng tính hướng sáng này để dùng đèn bẫy, thu hút và tiêu diệt côn trùng gây hại.
- Bài 5: Dụng cụ: 2 chậu cây giống nhau, hộp carton có khoét một lỗ nhỏ một bên. Cách tiến hành: đặt một chậu cây trong hộp kín chỉ có một lỗ cho ánh sáng lọt vào, chậu còn lại để ngoài sáng bình thường; quan sát sau 5–7 ngày. Kết quả dự kiến: cây trong hộp cong ngọn về phía lỗ sáng; cây ngoài sáng mọc thẳng.
- Bài 6: Đây là tập tính giao tiếp (tập tính xã hội) ở ong mật. Ý nghĩa: thông báo vị trí nguồn thức ăn cho các con ong khác trong đàn, giúp đàn tìm thức ăn hiệu quả.