Bài 22: Quang hợp ở thực vật

1. Kiến thức trọng tâm

Quang hợp là quá trình thực vật sử dụng năng lượng ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ từ nước và khí carbon dioxide, đồng thời giải phóng khí oxygen. Quá trình này diễn ra chủ yếu ở lá, trong bào quan lục lạp chứa sắc tố diệp lục (chlorophyll) có màu xanh.

Phương trình tổng quát của quang hợp:

$6CO_2 + 6H_2O \xrightarrow[\text{diệp lục}]{\text{ánh sáng}} C_6H_{12}O_6 + 6O_2$

Quang hợp gồm hai pha: pha sáng (diễn ra ở màng tilacoit, cần ánh sáng, tạo ra ATP và NADPH, đồng thời tách nước giải phóng $O_2$) và pha tối (diễn ra ở chất nền lục lạp, không cần ánh sáng trực tiếp, sử dụng ATP và NADPH để tổng hợp glucose từ $CO_2$).

Quang hợp có ý nghĩa vô cùng quan trọng: tạo ra chất hữu cơ nuôi sống hầu hết sinh vật trên Trái Đất, duy trì lượng oxygen trong khí quyển, giảm khí $CO_2$ và góp phần điều hòa khí hậu. Hầu như mọi chuỗi thức ăn đều bắt đầu từ sinh vật quang hợp.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Vì sao lá cây thường có màu xanh và vì sao cây để trong bóng tối lâu ngày bị vàng úa?

Lời giải: Lá có màu xanh do diệp lục hấp thụ mạnh ánh sáng đỏ và xanh dương, phản xạ lại ánh sáng xanh lục. Khi thiếu ánh sáng, cây không quang hợp được, diệp lục bị phân hủy dần nên lá vàng úa, cây sinh trưởng kém, thậm chí chết. Điều này chứng tỏ ánh sáng là điều kiện không thể thiếu của quang hợp.

3. Ghi nhớ

• Quang hợp: $CO_2 + H_2O \xrightarrow{\text{ánh sáng, diệp lục}} \text{chất hữu cơ} + O_2$.
• Diễn ra ở lục lạp, gồm pha sáng và pha tối.
• Quang hợp tạo oxygen, chất hữu cơ và giữ cân bằng khí quyển.