Bài 23: Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp

1. Kiến thức trọng tâm

Quang hợp ở thực vật chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố môi trường. Các yếu tố chính gồm ánh sáng, nồng độ khí carbon dioxide, nhiệt độ và nước.

Ánh sáng: Cường độ ánh sáng tăng thì tốc độ quang hợp tăng, đến một giới hạn thì không tăng nữa (điểm bão hòa ánh sáng). Ánh sáng đỏ và xanh dương được diệp lục hấp thụ mạnh nhất, quang hợp mạnh nhất; ánh sáng xanh lục ít được hấp thụ nên quang hợp yếu.

Nồng độ $CO_2$: Khi nồng độ $CO_2$ tăng trong giới hạn nhất định, quang hợp tăng vì $CO_2$ là nguyên liệu. Nếu $CO_2$ quá cao, khí khổng đóng lại, quang hợp giảm.

Nhiệt độ: Quang hợp diễn ra mạnh nhất ở khoảng $25^\circ C$ đến $35^\circ C$. Nhiệt độ quá thấp làm enzyme hoạt động chậm; nhiệt độ quá cao làm enzyme biến tính, cây mất nước, quang hợp giảm mạnh.

Nước: Thiếu nước làm khí khổng đóng, cây không lấy được $CO_2$, quang hợp giảm. Nước còn là nguyên liệu trực tiếp của quang hợp.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Vì sao vào buổi trưa nắng gắt, nhiều cây lại quang hợp chậm hơn buổi sáng dù ánh sáng mạnh hơn?

Lời giải: Buổi trưa nắng gắt, nhiệt độ cao làm cây mất nước nhanh, khí khổng đóng để giảm thoát hơi nước, khiến $CO_2$ không vào được lá. Vì vậy, dù ánh sáng mạnh, quang hợp vẫn giảm. Đây là hiện tượng "nghỉ trưa" của quang hợp.

3. Ghi nhớ

• Bốn yếu tố chính: ánh sáng, nồng độ $CO_2$, nhiệt độ, nước.
• Ánh sáng đỏ và xanh dương có lợi nhất cho quang hợp.
• Nhiệt độ tối ưu khoảng $25^\circ C$–$35^\circ C$.
• Thiếu nước làm khí khổng đóng, quang hợp giảm.