1. Kiến thức trọng tâm
Nước và chất dinh dưỡng là hai yếu tố không thể thiếu đối với mọi sinh vật.
Vai trò của nước: Nước là thành phần chính của tế bào và cơ thể (cơ thể người chứa khoảng 70% nước). Nước là dung môi hòa tan nhiều chất, là môi trường diễn ra các phản ứng hóa học, tham gia vận chuyển chất dinh dưỡng và chất thải, điều hòa thân nhiệt và là nguyên liệu của quang hợp. Thiếu nước, sinh vật không thể duy trì các hoạt động sống.
Vai trò của chất dinh dưỡng: Chất dinh dưỡng gồm chất hữu cơ (carbohydrate, protein, lipid, vitamin) và chất vô cơ (chất khoáng). Carbohydrate và lipid cung cấp năng lượng; protein xây dựng và sửa chữa tế bào, tạo enzyme và kháng thể; chất khoáng và vitamin điều hòa hoạt động sống, giúp cơ thể khỏe mạnh.
Thiếu dinh dưỡng, sinh vật còi cọc, sức đề kháng kém, dễ mắc bệnh. Thừa dinh dưỡng, đặc biệt thừa chất béo và đường, cũng gây béo phì và nhiều bệnh khác. Vì vậy, cần cung cấp nước và dinh dưỡng đầy đủ, cân đối.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Vì sao cây trồng bị vàng lá khi thiếu chất đạm (nitrogen)?
Lời giải: Nitrogen là thành phần của diệp lục và protein. Thiếu nitrogen, cây không tạo đủ diệp lục nên lá vàng, sinh trưởng chậm. Bón phân đạm hợp lí giúp cây xanh tốt trở lại. Điều này cho thấy chất dinh dưỡng quyết định sự phát triển của sinh vật.
3. Ghi nhớ
- Nước chiếm khoảng 70% khối lượng cơ thể người.
- Nước: dung môi, môi trường phản ứng, vận chuyển chất, điều hòa thân nhiệt.
- Chất dinh dưỡng: cung cấp năng lượng, xây dựng tế bào, điều hòa hoạt động sống.
- Thiếu hay thừa dinh dưỡng đều gây hại cho sinh vật.