1. Kiến thức trọng tâm
Sinh sản vô tính là hình thức sinh sản không có sự kết hợp giữa giao tử đực và giao tử cái. Con sinh ra giống hệt cơ thể mẹ về mặt di truyền (trừ đột biến).
Các hình thức sinh sản vô tính:
- Phân đôi: Một tế bào mẹ phân chia thành hai tế bào con (vi khuẩn, trùng roi).
- Nảy chồi: Cơ thể mẹ mọc chồi, chồi lớn lên rồi tách ra thành cơ thể mới (thủy tức, nấm men, san hô).
- Phân mảnh: Cơ thể mẹ đứt thành nhiều mảnh, mỗi mảnh phát triển thành cơ thể mới (sao biển, giun dẹp, một số loài rong).
- Sinh sản sinh dưỡng: Ở thực vật, cơ quan sinh dưỡng (thân, rễ, lá) tạo thành cây mới. Ví dụ: cây khoai lang mọc từ củ, cây lá bỏng mọc từ lá, cây mía mọc từ hom thân.
Ưu điểm: Sinh sản nhanh, tạo nhiều cá thể trong thời gian ngắn, giữ nguyên đặc tính tốt của cơ thể mẹ. Nhược điểm: Con cháu giống hệt nhau nên khi môi trường thay đổi bất lợi, cả quần thể dễ bị tiêu diệt; ít tạo biến dị di truyền.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Vì sao trồng khoai lang bằng dây (hom thân) cho củ giống hệt cây mẹ?
Lời giải: Trồng bằng hom thân là sinh sản sinh dưỡng, một hình thức sinh sản vô tính, không có sự kết hợp giao tử. Cây con mang bộ gene giống hệt cây mẹ nên giữ nguyên phẩm chất tốt như củ to, ngọt. Đây là lí do nông dân thường nhân giống cây tốt bằng sinh sản vô tính.
3. Ghi nhớ
- Sinh sản vô tính: không có sự kết hợp giao tử; con giống hệt mẹ.
- Các hình thức: phân đôi, nảy chồi, phân mảnh, sinh sản sinh dưỡng.
- Ưu điểm: nhanh, giữ đặc tính tốt; nhược điểm: ít biến dị, kém thích nghi khi môi trường đổi.