1. Kiến thức trọng tâm
Sinh sản hữu tính là hình thức sinh sản có sự kết hợp giữa giao tử đực và giao tử cái tạo thành hợp tử, hợp tử phát triển thành cơ thể mới. Cơ thể mới mang gene của cả bố và mẹ nên đa dạng về di truyền.
Ở thực vật có hoa, sinh sản hữu tính diễn ra qua thụ phấn và thụ tinh. Thụ phấn là quá trình hạt phấn từ nhị đến đầu nhụy. Thụ tinh là quá trình tế bào sinh dục đực kết hợp với tế bào sinh dục cái (noãn) trong bầu nhụy tạo thành hợp tử. Hợp tử phát triển thành phôi, noãn thành hạt, bầu nhụy thành quả.
Ở động vật, sinh sản hữu tính gồm thụ tinh trong (thú, chim, bò sát: tinh trùng gặp trứng trong cơ thể con cái) và thụ tinh ngoài (ếch, cá: trứng và tinh trùng gặp nhau trong nước). Sau thụ tinh, trứng phát triển thành con non; một số loài đẻ trứng, một số loài đẻ con.
Ưu điểm: Tạo nhiều biến dị tổ hợp, giúp sinh vật đa dạng, thích nghi tốt với môi trường thay đổi. Nhược điểm: Sinh sản chậm hơn, cần hai cá thể khác giới và tốn năng lượng cho thụ phấn, thụ tinh, chăm sóc con non.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Vì sao các cây con mọc từ hạt của cùng một cây mẹ lại không giống hệt nhau?
Lời giải: Cây con mọc từ hạt là kết quả của sinh sản hữu tính: hạt phấn (giao tử đực) và noãn (giao tử cái) kết hợp tạo hợp tử mang gene của cả cây mẹ và cây cho phấn. Sự tổ hợp gene khác nhau tạo ra các cây con khác nhau, dù cùng một cây mẹ.
3. Ghi nhớ
- Sinh sản hữu tính: giao tử đực + giao tử cái → hợp tử → cơ thể mới.
- Thực vật: thụ phấn → thụ tinh → hạt, quả.
- Động vật: thụ tinh trong (thú, chim) hoặc thụ tinh ngoài (ếch, cá).
- Ưu điểm: đa dạng di truyền, thích nghi tốt; nhược điểm: chậm, tốn năng lượng.