Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài thơ “Đường núi” của Nguyễn Đình Thi? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Nhớ tên tác giả, hoàn cảnh sáng tác và thể thơ tự do của bài thơ. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài thơ “Đường núi” của Nguyễn Đình Thi, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Nắm được hình ảnh trung tâm là con đường núi và ý nghĩa biểu tượng của nó.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài thơ “Đường núi” của Nguyễn Đình Thi, phát biểu nào sau đây là đúng? A. - Tác giả: Nguyễn Đình Thi (1924–2003), quê ở Hà Nội, là nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ và nhà viết kịch nổi tiếng. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài thơ “Đường núi” của Nguyễn Đình Thi, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Thơ ông giàu cảm xúc, gắn bó với quê hương và con người Việt Nam. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài thơ “Đường núi” của Nguyễn Đình Thi, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Khi đọc bài thơ, em có thể hình dung con đường núi qua những hình ảnh như dốc cao nối tiếp dốc cao, mây trắng bay ngang tầm mắt, tiếng suối reo dưới chân đèo. Thiên nhiên như một người bạn đồng hành, vừa thử thách vừa động viên người lính. Khi phân tích, chú ý cách tác giả chuyển từ tả cảnh sang bộc lộ cảm xúc: càng lên cao, tầm nhìn càng mở rộng, lòng người càng thêm tin tưởng. Một đoạn văn phân tích có thể mở đầu bằng cảm nhận chung, sau đó diễn đạt lại ý thơ làm dẫn chứng, rồi rút ra ý nghĩa hình ảnh con đường núi.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài thơ “Đường núi” của Nguyễn Đình Thi để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
- Nghệ thuật: Hình ảnh thơ giàu sức gợi, so sánh và nhân hóa được dùng tinh tế; ngôn ngữ giản dị mà giàu nhạc điệu.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Từ "trải nghiệm" có nghĩa là gì?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết một câu văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh về cảnh thiên nhiên.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Đoạn văn sau thuộc kiểu văn bản nào? "Hè vừa rồi, em được tham gia trại hè cùng các bạn. Đó là một trải nghiệm thật đáng nhớ..."
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nhớ tên tác giả, hoàn cảnh sáng tác và thể thơ tự do của bài thơ."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Nắm được hình ảnh trung tâm là con đường núi và ý nghĩa biểu tượng của nó."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Tác giả: Nguyễn Đình Thi (1924–2003), quê ở Hà Nội, là nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ và nhà viết kịch nổi tiếng."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Thơ ông giàu cảm xúc, gắn bó với quê hương và con người Việt Nam."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Tác giả: Nguyễn Đình Thi (1924–2003), quê ở Hà Nội, là nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ và nhà viết kịch nổi tiếng. Ông sớm tham gia cách mạng và có nhiều đóng góp cho văn hóa nước nhà.
- Tổng kết ghi nhớ: Nhớ tên tác giả, hoàn cảnh sáng tác và thể thơ tự do của bài thơ.; Nắm được hình ảnh trung tâm là con đường núi và ý nghĩa biểu tượng của nó.; Khi phân tích, kết hợp tả cảnh với cảm nhận về ý chí con người.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Khi đọc bài thơ, em có thể hình dung con đường núi qua những hình ảnh như dốc cao nối tiếp dốc cao, mây trắng bay ngang tầm mắt, tiếng suối reo dưới chân đèo. Thiên nhiên như một người bạn đồng hành, vừa thử thách vừa động viên người lính. Khi phân tích, chú ý cách tác giả chuyển từ tả cảnh sang bộc lộ cảm xúc: càng lên cao, tầm nhìn càng mở rộng, lòng người càng thêm tin tưởng. Một đoạn văn phân tích có thể mở đầu bằng cảm nhận chung, sau đó diễn đạt lại ý thơ làm dẫn chứng, rồi rút ra ý nghĩa hình ảnh con đường núi.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài thơ “Đường núi” của Nguyễn Đình Thi (Nhớ tên tác giả, hoàn cảnh sáng tác và thể thơ tự do của bài thơ.; Nắm được hình ảnh trung tâm là con đường núi và ý nghĩa biểu tượng của nó.; Khi phân tích, kết hợp tả cảnh với cảm nhận về ý chí con người.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: - Nghệ thuật: Hình ảnh thơ giàu sức gợi, so sánh và nhân hóa được dùng tinh tế; ngôn ngữ giản dị mà giàu nhạc điệu.
- Bài 4: "Trải nghiệm" là những gì đã trải qua và rút ra được hiểu biết, kinh nghiệm.
- Bài 5: Ví dụ: "Mặt hồ phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ." (Đáp án mở, có so sánh là đạt.)
- Bài 6: Văn bản kể lại trải nghiệm.