1. Kiến thức trọng tâm
- Tác giả: Nguyễn Đình Thi (1924–2003), quê ở Hà Nội, là nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ và nhà viết kịch nổi tiếng. Ông sớm tham gia cách mạng và có nhiều đóng góp cho văn hóa nước nhà. Thơ ông giàu cảm xúc, gắn bó với quê hương và con người Việt Nam.
- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ ra đời trong những năm kháng chiến, khi tác giả cùng đoàn quân hành quân qua những vùng núi cao. Con đường núi hiểm trở đã trở thành nguồn cảm hứng cho thi sĩ.
- Thể thơ: Thơ tự do với câu dài, câu ngắn linh hoạt, nhịp thơ khỏe khoắn, phù hợp với bước chân hành quân và cảm xúc dâng trào.
- Nội dung chính: Bài thơ khắc họa vẻ đẹp hùng vĩ của núi rừng và ý chí kiên cường của con người vượt núi. Thiên nhiên vừa là thử thách, vừa là nguồn động viên, tiếp thêm sức mạnh cho người đi.
- Nghệ thuật: Hình ảnh thơ giàu sức gợi, so sánh và nhân hóa được dùng tinh tế; ngôn ngữ giản dị mà giàu nhạc điệu.
2. Ví dụ minh họa
Khi đọc bài thơ, em có thể hình dung con đường núi qua những hình ảnh như dốc cao nối tiếp dốc cao, mây trắng bay ngang tầm mắt, tiếng suối reo dưới chân đèo. Thiên nhiên như một người bạn đồng hành, vừa thử thách vừa động viên người lính. Khi phân tích, chú ý cách tác giả chuyển từ tả cảnh sang bộc lộ cảm xúc: càng lên cao, tầm nhìn càng mở rộng, lòng người càng thêm tin tưởng. Một đoạn văn phân tích có thể mở đầu bằng cảm nhận chung, sau đó diễn đạt lại ý thơ làm dẫn chứng, rồi rút ra ý nghĩa hình ảnh con đường núi.
3. Ghi nhớ
- Nhớ tên tác giả, hoàn cảnh sáng tác và thể thơ tự do của bài thơ.
- Nắm được hình ảnh trung tâm là con đường núi và ý nghĩa biểu tượng của nó.
- Khi phân tích, kết hợp tả cảnh với cảm nhận về ý chí con người.
- Học thuộc câu thơ tiêu biểu để làm dẫn chứng.