1. Kiến thức trọng tâm
Bài học đưa học sinh đến với tình yêu quê hương, đất nước qua những văn bản thơ, văn xuôi viết về vẻ đẹp thiên nhiên, con người và lịch sử dân tộc. "Giai điệu đất nước" là hình ảnh ẩn dụ: mỗi vùng quê, mỗi dòng sông, mỗi con người Việt Nam đều góp một nốt nhạc vào bản hoà ca của Tổ quốc. Học sinh cần cảm nhận được niềm tự hào dân tộc và tình yêu quê hương thể hiện trong từng câu chữ.
Về kiến thức, bài học củng cố thể thơ, nhịp điệu, hình ảnh thơ, các biện pháp tu từ như so sánh, nhân hoá, ẩn dụ, điệp ngữ. Học sinh cũng học cách phân tích một đoạn thơ: xác định thể thơ, nhịp điệu, hình ảnh trung tâm và cảm xúc chủ đạo. Về tập làm văn, học sinh luyện viết đoạn văn cảm nhận về một cảnh đẹp quê hương.
2. Ví dụ minh họa
Trong một bài thơ viết về đất nước, hình ảnh "dòng sông uốn lượn như dải lụa mềm" vừa miêu tả vẻ đẹp thiên nhiên, vừa gợi lên sự dịu dàng, trù phú của quê hương. Điệp ngữ "đất nước ơi" lặp lại như một lời gọi tha thiết, thể hiện tình yêu sâu nặng của nhà thơ.
Khi viết đoạn văn cảm nhận về quê hương, em có thể miêu tả một cảnh vật quen thuộc: cánh đồng lúa chín vàng, con đường làng rợp bóng tre hay dòng sông quê êm đềm. Từ cảnh vật ấy, em liên hệ tới con người quê hương và bày tỏ niềm tự hào, tình yêu dành cho nơi mình sinh ra.
3. Ghi nhớ
- Tình yêu quê hương, đất nước là mạch cảm xúc lớn của văn học Việt Nam.
- Phân tích thơ cần chú ý thể thơ, nhịp điệu, hình ảnh và cảm xúc chủ đạo.
- Viết cảm nhận nên xuất phát từ cảnh vật, con người cụ thể của quê hương.