1. Kiến thức trọng tâm
Dữ liệu là những thông tin thu thập được về một đối tượng hoặc một vấn đề nào đó. Dữ liệu có thể là số liệu, như chiều cao, điểm số, nhiệt độ, hoặc dữ liệu không phải là số, như màu sắc yêu thích, môn thể thao ưa thích. Để thu thập dữ liệu, người ta thường dùng các cách như quan sát, làm thí nghiệm, lập phiếu hỏi hoặc phỏng vấn, tra cứu tài liệu. Trước khi thu thập, cần xác định rõ mục tiêu: cần biết điều gì, hỏi ai, hỏi như thế nào.
Sau khi thu thập, dữ liệu cần được phân loại để dễ xử lí. Một cách phân loại phổ biến là chia dữ liệu thành các nhóm theo tiêu chí nhất định, ví dụ phân loại học sinh theo giới tính, theo kết quả học tập hoặc theo phương tiện đến trường. Dữ liệu sau khi phân loại thường được trình bày trong bảng thống kê, giúp người đọc nhanh chóng nắm được thông tin. Khi phân loại, cần bảo đảm các nhóm không chồng chéo và bao quát hết mọi dữ liệu thu thập được.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ. Một lớp 7A có 40 học sinh. Giáo viên muốn biết môn thể thao yêu thích của các bạn để tổ chức hoạt động ngoại khóa. Hãy nêu cách thu thập và phân loại dữ liệu.
Lời giải. Cách thu thập: phát phiếu hỏi cho 40 học sinh, mỗi bạn chọn một môn trong danh sách bóng đá, cầu lông, bơi lội, bóng rổ hoặc ghi môn khác. Cách phân loại: đếm số học sinh chọn mỗi môn rồi lập bảng thống kê. Giả sử kết quả là bóng đá bạn, cầu lông bạn, bơi lội bạn, bóng rổ bạn. Tổng số là , khớp với sĩ số lớp. Từ bảng này, giáo viên thấy bóng đá được nhiều bạn chọn nhất.
3. Ghi nhớ
Thu thập dữ liệu bằng quan sát, thí nghiệm, phiếu hỏi, phỏng vấn hoặc tra cứu tài liệu. Sau đó phân loại dữ liệu thành các nhóm không chồng chéo và lập bảng thống kê. Luôn kiểm tra tổng số liệu có khớp với số đối tượng được khảo sát hay không.