Bài 5: Thực hành: Đọc biểu đồ khí hậu

1. Kiến thức trọng tâm

Biểu đồ khí hậu là công cụ quan trọng giúp chúng ta nắm được đặc điểm nhiệt độ và lượng mưa của một địa phương trong một năm. Biểu đồ thường gồm hai yếu tố: đường biểu diễn nhiệt độ trung bình tháng và các cột biểu diễn lượng mưa tháng. Trục ngang thể hiện các tháng trong năm từ tháng 1 đến tháng 12, trục đứng bên trái thể hiện nhiệt độ tính bằng $^\circ\text{C}$, trục đứng bên phải thể hiện lượng mưa tính bằng $\text{mm}$.

Để đọc biểu đồ khí hậu, cần thực hiện theo các bước. Bước một: xác định nhiệt độ trung bình tháng cao nhất, thấp nhất và biên độ nhiệt năm bằng cách lấy nhiệt độ tháng cao nhất trừ đi tháng thấp nhất. Bước hai: xác định tổng lượng mưa năm và các tháng mưa nhiều, mưa ít. Bước ba: nhận xét mùa mưa, mùa khô và rút ra kết luận về kiểu khí hậu của địa phương đó.

Ví dụ, biểu đồ của Hà Nội cho thấy nhiệt độ tháng cao nhất vào tháng 7, thấp nhất vào tháng 1, biên độ nhiệt khoảng $12$–$13^\circ\text{C}$, mưa tập trung từ tháng 5 đến tháng 10.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Quan sát biểu đồ khí hậu của một địa phương có nhiệt độ tháng cao nhất là $28^\circ\text{C}$, tháng thấp nhất là $17^\circ\text{C}$, tổng lượng mưa $1.800\ \text{mm}$ tập trung từ tháng 5 đến tháng 10. Hãy nhận xét.

Lời giải: Biên độ nhiệt năm là $28 - 17 = 11^\circ\text{C}$, cho thấy nơi này có mùa đông tương đối lạnh, mang đặc điểm khí hậu miền Bắc. Mưa tập trung vào mùa hạ từ tháng 5 đến tháng 10, phù hợp với ảnh hưởng của gió mùa mùa hạ. Như vậy, địa phương này có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với mùa đông lạnh và mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều.

3. Ghi nhớ

• Biểu đồ khí hậu gồm đường nhiệt độ và cột lượng mưa theo từng tháng.
• Đọc biểu đồ theo các bước: nhiệt độ, lượng mưa, mùa mưa – khô, kết luận kiểu khí hậu.
• Biên độ nhiệt lớn là dấu hiệu của miền Bắc, biên độ nhỏ là dấu hiệu của miền Nam.