Phạm vi: Bài 6: Xác định mục tiêu cá nhân; Bài 7: Phòng, chống bạo lực gia đình.
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Mục tiêu cá nhân là gì? Cho một ví dụ về mục tiêu cá nhân của học sinh.
Bài 2. Nêu 3 lợi ích của việc xác định mục tiêu cá nhân.
Bài 3. Phân biệt mục tiêu ngắn hạn và mục tiêu dài hạn. Cho ví dụ mỗi loại.
Bài 4. Bạn An đặt mục tiêu: "Học giỏi". Theo em, mục tiêu này đã tốt chưa? Vì sao? Hãy giúp An đặt lại mục tiêu cụ thể hơn.
Bài 5. Nêu các bước cơ bản để xác định và thực hiện mục tiêu cá nhân.
Bài 6. Vì sao khi đặt mục tiêu cần căn cứ vào khả năng, điều kiện thực tế của bản thân?
Bài 7. Bạn Bình đặt mục tiêu đạt điểm 10 tất cả các môn trong khi hiện tại bạn chỉ đạt điểm trung bình. Em hãy nhận xét mục tiêu của Bình và đề xuất mục tiêu phù hợp hơn.
Bài 8. Bạo lực gia đình là gì? Nêu 3 biểu hiện của bạo lực gia đình.
Bài 9. Phân biệt bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần và bạo lực kinh tế trong gia đình. Cho ví dụ mỗi loại.
Bài 10. Nêu 3 hậu quả của bạo lực gia đình đối với nạn nhân.
Bài 11. Nêu 3 hậu quả của bạo lực gia đình đối với gia đình và xã hội.
Bài 12. Khi chứng kiến bạo lực gia đình, em nên làm gì? Nêu 3 việc cụ thể.
Bài 13. Tình huống: Bạn Hoa thường xuyên bị cha mắng chửi thậm tệ. Em hãy nêu cách Hoa có thể tự bảo vệ mình.
Bài 14. Vì sao nạn nhân của bạo lực gia đình thường im lặng chịu đựng? Theo em, điều đó có đúng không? Vì sao?
Bài 15. Nêu 3 việc học sinh có thể làm để góp phần phòng, chống bạo lực gia đình.
Bài 16. Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em là số nào? Khi nào cần gọi đến tổng đài này?
Phần 2: Nâng cao
Bài 17. Bạn Lan đặt mục tiêu: "Trong học kì này, đạt điểm trung bình môn Tiếng Anh 8,0 bằng cách học từ mới mỗi ngày 15 phút và làm thêm bài tập cuối tuần". Hãy phân tích vì sao mục tiêu này tốt và chỉ ra những yếu tố làm nên một mục tiêu tốt.
Bài 18. Một bạn học sinh nói: "Đặt mục tiêu chỉ khiến mình áp lực, thà không đặt mục tiêu còn thoải mái hơn". Em có đồng ý không? Vì sao?
Bài 19. Hãy lập kế hoạch thực hiện mục tiêu sau trong 1 tháng: "Đọc xong 2 cuốn sách và viết cảm nhận về mỗi cuốn".
Bài 20. Tình huống: Bố mẹ bạn Tuấn thường xuyên cãi nhau, đập phá đồ đạc trước mặt Tuấn khiến Tuấn sợ hãi, học hành sa sút. Em hãy phân tích tác hại của bạo lực gia đình đối với Tuấn và đề xuất cách giúp đỡ Tuấn.
Bài 21. Theo em, vì sao "giải quyết mâu thuẫn bằng đối thoại" là biện pháp hiệu quả để phòng, chống bạo lực gia đình? Hãy nêu các bước đối thoại khi xảy ra bất đồng trong gia đình.
Bài 22. Một người nói: "Đánh con là cách dạy con, không phải bạo lực gia đình". Em có đồng ý không? Vì sao? Phân biệt giữa dạy dỗ và bạo lực.
Bài 23. Hãy viết một đoạn văn ngắn (5–7 câu) tuyên truyền về phòng, chống bạo lực gia đình dành cho học sinh.
Bài 24. Em hãy đề xuất 3 hoạt động mà lớp em có thể tổ chức để nâng cao nhận thức về phòng, chống bạo lực gia đình.
Đáp án
Bài 1. Mục tiêu cá nhân là đích đến mà mỗi người tự đặt ra và nỗ lực đạt được trong học tập, cuộc sống. Ví dụ: đạt điểm khá môn Toán trong học kì này.
Bài 2. Có định hướng phấn đấu; sử dụng thời gian hiệu quả; kiên trì vượt khó; tự đánh giá được sự tiến bộ của bản thân.
Bài 3. Mục tiêu ngắn hạn: đạt được trong thời gian ngắn (ví dụ: đạt điểm khá bài kiểm tra tuần tới). Mục tiêu dài hạn: cần thời gian dài (ví dụ: thi đỗ vào trường THPT mong muốn).
Bài 4. Chưa tốt vì quá chung chung, không đo lường được, không có thời hạn. Đặt lại: "Đạt điểm trung bình môn Toán 8,0 trong học kì này bằng cách ôn tập 30 phút mỗi ngày".
Bài 5. (1) Nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, sở thích; (2) đặt mục tiêu cụ thể, khả thi, có thời hạn; (3) lập kế hoạch hành động; (4) kiên trì thực hiện, tự kiểm tra và điều chỉnh.
Bài 6. Vì mục tiêu quá sức sẽ gây chán nản, bỏ cuộc; mục tiêu quá dễ không tạo động lực phấn đấu. Mục tiêu phù hợp khả năng giúp kiên trì và đạt kết quả.
Bài 7. Mục tiêu của Bình quá cao so với thực tế, dễ gây áp lực và bỏ cuộc. Đề xuất: đặt mục tiêu từng bước, ví dụ: nâng điểm trung bình lên 7,0 trong học kì này, sau đó tiếp tục nâng dần.
Bài 8. Bạo lực gia đình là hành vi cố ý gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên gia đình. Biểu hiện: đánh đập; chửi mắng, đe dọa; kiểm soát tiền bạc, cô lập.
Bài 9. Thể chất: đánh đập, hành hạ. Tinh thần: chửi mắng, xúc phạm, đe dọa, cô lập. Kinh tế: kiểm soát tiền bạc, cưỡng ép lao động, phá hoại tài sản.
Bài 10. Tổn thương thể chất; tổn thương tinh thần, mất tự tin, lo âu, sợ hãi; ảnh hưởng học tập, sức khỏe.
Bài 11. Gia đình rạn nứt, mất hạnh phúc; trẻ em phát triển lệch lạc; xã hội mất an ninh, trật tự, tăng gánh nặng cho cộng đồng.
Bài 12. Không can thiệp bằng vũ lực; chia sẻ, động viên nạn nhân; báo cho người lớn đáng tin cậy, thầy cô, chính quyền địa phương hoặc gọi 111.
Bài 13. Hoa có thể: giữ bình tĩnh, tránh đối đầu khi cha đang nóng giận; chia sẻ với người thân đáng tin cậy (mẹ, ông bà, thầy cô); gọi tổng đài 111 hoặc nhờ người lớn báo chính quyền.
Bài 14. Nạn nhân im lặng vì sợ hãi, xấu hổ, phụ thuộc kinh tế, nghĩ đó là chuyện riêng. Điều đó không đúng vì im lặng khiến bạo lực tiếp diễn và nặng hơn; nạn nhân cần được bảo vệ, giúp đỡ.
Bài 15. Tôn trọng, yêu thương người thân; không dùng bạo lực khi mâu thuẫn; chia sẻ, động viên bạn bị bạo lực; tuyên truyền, báo cáo khi phát hiện bạo lực.
Bài 16. Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em là 111. Gọi khi trẻ em bị bạo lực, xâm hại, bỏ rơi, hoặc cần được bảo vệ, hỗ trợ.
Bài 17. Mục tiêu tốt vì: cụ thể (điểm 8,0 môn Tiếng Anh), có thời hạn (trong học kì này), khả thi, có kế hoạch hành động rõ ràng (học từ mới mỗi ngày, làm bài tập cuối tuần). Yếu tố của mục tiêu tốt: cụ thể, đo lường được, khả thi, có thời hạn, có kế hoạch.
Bài 18. Không đồng ý. Mục tiêu đúng cách không gây áp lực tiêu cực mà giúp có định hướng, động lực. Áp lực chỉ xuất hiện khi mục tiêu quá sức hoặc không có kế hoạch; cần đặt mục tiêu vừa sức và từng bước.
Bài 19. Kế hoạch gợi ý: Tuần 1–2: đọc cuốn 1, ghi chú ý chính; Tuần 3: viết cảm nhận cuốn 1; Tuần 3–4: đọc cuốn 2; cuối tháng: viết cảm nhận cuốn 2. Mỗi ngày đọc 30 phút, tự kiểm tra tiến độ cuối tuần.
Bài 20. Tác hại: Tuấn sợ hãi, lo âu, mất tập trung học tập, có thể bị tổn thương tâm lí lâu dài, hình thành hành vi bạo lực. Cách giúp: lắng nghe, động viên Tuấn; khuyên Tuấn chia sẻ với người thân, thầy cô; báo người lớn, cơ quan chức năng để can thiệp, tư vấn cho gia đình Tuấn.
Bài 21. Đối thoại giúp các bên hiểu nhau, giải tỏa bức xúc, tìm giải pháp mà không gây tổn thương. Các bước: giữ bình tĩnh; lắng nghe nhau; nói rõ suy nghĩ, cảm xúc một cách tôn trọng; cùng tìm giải pháp; thống nhất cách thực hiện.
Bài 22. Không đồng ý. Dạy dỗ là hướng dẫn, nhắc nhở bằng lời nói, giúp con hiểu lỗi và sửa sai; đánh đập, gây tổn thương thể chất, tinh thần là bạo lực, bị pháp luật cấm. Ranh giới: dạy dỗ không gây tổn thương; bạo lực gây hại cho trẻ.
Bài 23. Đoạn văn cần có: kêu gọi gia đình yêu thương, tôn trọng nhau; bạo lực gây tổn thương và bị pháp luật cấm; học sinh cần lên tiếng, giúp đỡ khi phát hiện bạo lực. (Chấm theo nội dung, diễn đạt.)
Bài 24. Ví dụ: tổ chức buổi tuyên truyền, vẽ tranh, làm áp phích về phòng, chống bạo lực gia đình; diễn tiểu phẩm về cách ứng xử khi mâu thuẫn; lập hộp thư "Chia sẻ để được giúp đỡ". (Chấm theo tính khả thi, sáng tạo.)