Phạm vi: Chủ đề 1: Em với nhà trường (xây dựng và giữ gìn tình bạn; phòng, tránh bắt nạt học đường; xây dựng truyền thống nhà trường) + Chủ đề 2: Khám phá bản thân (tính cách và cảm xúc của tôi).
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Nêu 3 biểu hiện của tình bạn đẹp.
Bài 2. Kể 2 việc em đã làm để giúp bạn trong lớp.
Bài 3. Hành vi nào sau đây là bắt nạt học đường? Giải thích vì sao: (a) Tẩy chay, không cho bạn chơi cùng; (b) Mời bạn cùng ăn trưa.
Bài 4. Khi bị bạn bắt nạt, em nên làm gì đầu tiên?
Bài 5. Nêu 2 việc giúp giữ gìn truyền thống nhà trường.
Bài 6. Truyền thống "tôn sư trọng đạo" có nghĩa là gì? Nêu 2 việc thể hiện truyền thống đó.
Bài 7. Tính cách của mỗi người được thể hiện qua những gì?
Bài 8. Nêu 2 cảm xúc tích cực và 2 cảm xúc tiêu cực.
Bài 9. Khi tức giận, em nên làm gì để kiểm soát cảm xúc?
Bài 10. Nêu 2 biểu hiện của người có tính cách tích cực.
Bài 11. Sự tự chủ là gì? Nêu 1 ví dụ về sự tự chủ trong học tập.
Bài 12. Khi bạn buồn vì bị điểm kém, em nên làm gì?
Bài 13. Nêu 2 việc nên làm khi bạn mới chuyển đến lớp.
Bài 14. Khi lỡ làm bạn buồn, em nên làm gì?
Bài 15. Nêu 2 dấu hiệu nhận biết bạn đang bị bắt nạt.
Bài 16. Viết 2 câu nói thể hiện sự tôn trọng thầy cô.
Bài 17. Vì sao cần kiểm soát cảm xúc tiêu cực?
Bài 18. Nêu 2 việc em sẽ làm trong tuần này để rèn luyện sự tự chủ.
Phần 2: Nâng cao
Bài 19. Tình huống: Bạn An thường nổi nóng, quát mắng bạn bè khi gặp chuyện không vừa ý. Em hãy đề xuất 3 cách giúp An kiểm soát cảm xúc.
Bài 20. Phân biệt "trêu đùa lành mạnh" và "bắt nạt học đường". Cho 2 ví dụ mỗi loại.
Bài 21. Tình huống: Bạn Bình thấy bạn bị bắt nạt nhưng sợ bị trả thù nên im lặng. Em hãy khuyên Bình.
Bài 22. Nêu 3 hậu quả của bắt nạt học đường đối với người bị bắt nạt.
Bài 23. Tình huống: Hai bạn thân cãi nhau vì hiểu lầm. Em hãy đề xuất cách hòa giải.
Bài 24. Em hãy viết một đoạn văn ngắn (5–7 câu) về một truyền thống tốt đẹp của trường em.
Bài 25. Lập kế hoạch 1 tuần để rèn luyện sự tự chủ trong học tập (ghi rõ mục tiêu, việc làm, thời gian).
Bài 26. Tình huống: Bạn Lan hay tự ti vì nghĩ mình không có điểm mạnh nào. Em hãy giúp Lan nhận ra điểm mạnh của bản thân.
Đáp án
Bài 1. Gợi ý: tin tưởng nhau; giúp đỡ nhau lúc khó khăn; chia sẻ vui buồn; tôn trọng, không nói xấu nhau.
Bài 2. Đáp án mở; chấp nhận việc làm cụ thể, tích cực.
Bài 3. (a) là bắt nạt học đường vì cố ý cô lập, gây tổn thương tinh thần cho bạn; (b) không phải bắt nạt, đó là hành vi thân thiện.
Bài 4. Gợi ý: bình tĩnh rời khỏi chỗ nguy hiểm và kể cho người lớn tin cậy (thầy cô, cha mẹ).
Bài 5. Gợi ý: giữ gìn vệ sinh trường lớp; lễ phép với thầy cô; giúp đỡ bạn bè; tham gia hoạt động chung.
Bài 6. "Tôn sư trọng đạo" nghĩa là tôn trọng, biết ơn thầy cô. Ví dụ: lễ phép chào hỏi thầy cô; chăm chú nghe giảng; giúp thầy cô khi cần.
Bài 7. Gợi ý: qua lời nói, hành động, thái độ ứng xử hằng ngày.
Bài 8. Cảm xúc tích cực: vui vẻ, hào hứng, tự hào, biết ơn. Cảm xúc tiêu cực: giận dữ, buồn bã, lo lắng, sợ hãi.
Bài 9. Gợi ý: hít thở sâu, đếm từ 1 đến 10, tạm dừng trước khi nói hoặc hành động, chia sẻ với người tin cậy.
Bài 10. Gợi ý: lạc quan, kiên nhẫn; chân thành, tôn trọng người khác; biết kiểm soát cảm xúc; sẵn sàng giúp đỡ mọi người.
Bài 11. Sự tự chủ là khả năng kiềm chế bản thân, thực hiện đúng kế hoạch dù gặp cám dỗ hay khó khăn. Ví dụ: không chơi game khi sắp đến giờ học; hoàn thành bài tập đúng hạn.
Bài 12. Gợi ý: an ủi, động viên bạn; cùng bạn ôn tập; không chê cười bạn.
Bài 13. Gợi ý: chủ động làm quen; giới thiệu bạn với các bạn khác; giúp bạn làm quen với trường, lớp.
Bài 14. Gợi ý: xin lỗi chân thành, sửa chữa lỗi lầm, không lặp lại hành vi đó.
Bài 15. Gợi ý: bạn hay buồn, sợ đến trường; bạn bị trêu chọc, tẩy chay thường xuyên; bạn bị lấy đồ, bị đe dọa.
Bài 16. Gợi ý: "Em chào thầy/cô ạ!"; "Em cảm ơn thầy/cô đã dạy em bài học hay."
Bài 17. Gợi ý: cảm xúc tiêu cực kéo dài ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, học tập và quan hệ bạn bè.
Bài 18. Đáp án mở; chấp nhận 2 việc làm cụ thể, thực hiện được.
Bài 19. Gợi ý: khuyên An hít thở sâu, đếm chậm khi tức giận; khuyên An nói ra cảm xúc một cách bình tĩnh; khuyên An xin lỗi khi làm bạn buồn; gợi ý An chia sẻ với thầy cô, cha mẹ.
Bài 20. Trêu đùa lành mạnh: cả hai cùng vui, không gây tổn thương (ví dụ: đùa vui trong giờ ra chơi, đặt biệt danh dễ thương mà bạn thích). Bắt nạt: cố ý gây tổn thương, lặp lại nhiều lần (ví dụ: chế giễu ngoại hình, tẩy chay, đe dọa).
Bài 21. Gợi ý: khuyên Bình không im lặng vì im lặng khiến hành vi xấu tiếp diễn; Bình có thể báo thầy cô một cách kín đáo, cùng bạn bè lên tiếng bảo vệ bạn.
Bài 22. Gợi ý: buồn bã, lo lắng, sợ đến trường; mất tự tin; ảnh hưởng học tập; ảnh hưởng sức khỏe.
Bài 23. Gợi ý: lắng nghe cả hai phía; giúp hai bạn nói rõ hiểu lầm; đề xuất lời xin lỗi và cách làm hòa.
Bài 24. Đáp án mở; chấp nhận đoạn văn đúng chủ đề, câu văn rõ ràng.
Bài 25. Đáp án mở; chấp nhận kế hoạch có mục tiêu rõ ràng, việc làm cụ thể, thời gian hợp lí.
Bài 26. Gợi ý: giúp Lan liệt kê những việc Lan làm tốt (học tập, giúp đỡ bạn bè, vẽ đẹp...); động viên Lan; gợi ý Lan tham gia hoạt động để phát huy điểm mạnh.