Phạm vi: Toàn HK1 — Chủ đề 1: Em với nhà trường (xây dựng và giữ gìn tình bạn; phòng, tránh bắt nạt học đường; xây dựng truyền thống nhà trường) + Chủ đề 2: Khám phá bản thân (tính cách và cảm xúc của tôi; khả năng tranh biện, thương thuyết của tôi; rèn luyện sự tự chủ).
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Nêu 3 biểu hiện của tình bạn đẹp.
Bài 2. Kể 2 việc em đã làm để giúp bạn trong lớp.
Bài 3. Bắt nạt học đường là gì? Nêu 2 ví dụ.
Bài 4. Khi bị bạn bắt nạt, em nên làm gì đầu tiên?
Bài 5. Nêu 2 việc giúp giữ gìn truyền thống nhà trường.
Bài 6. Truyền thống "tôn sư trọng đạo" có nghĩa là gì? Nêu 2 việc thể hiện truyền thống đó.
Bài 7. Tính cách của mỗi người được thể hiện qua những gì?
Bài 8. Nêu 2 cảm xúc tích cực và 2 cảm xúc tiêu cực.
Bài 9. Khi tức giận, em nên làm gì để kiểm soát cảm xúc?
Bài 10. Tranh biện là gì? Nêu 1 ví dụ.
Bài 11. Thương thuyết là gì? Nêu 1 ví dụ.
Bài 12. Nêu 2 nguyên tắc khi tranh biện, thương thuyết.
Bài 13. Khi tranh biện, điều KHÔNG nên làm là gì? Nêu 2 điều.
Bài 14. Sự tự chủ là gì? Nêu 1 ví dụ về sự tự chủ trong học tập.
Bài 15. Nêu 2 cách rèn luyện sự tự chủ.
Bài 16. Khi bạn buồn vì bị điểm kém, em nên làm gì?
Bài 17. Nêu 2 việc nên làm khi bạn mới chuyển đến lớp.
Bài 18. Vì sao cần phòng tránh bắt nạt học đường?
Phần 2: Nâng cao
Bài 19. Tình huống: Trong giờ thảo luận, bạn Mai và bạn Hùng tranh cãi gay gắt về cách giải một bài toán, cả hai đều không chịu nghe nhau. Em hãy đề xuất cách để hai bạn tranh biện văn minh.
Bài 20. Tình huống: Lớp em muốn tổ chức một buổi văn nghệ nhưng các bạn chưa thống nhất được tiết mục. Em hãy đề xuất cách thương thuyết để cả lớp đi đến thống nhất.
Bài 21. Phân biệt "tranh biện văn minh" và "cãi nhau". Cho 2 ví dụ mỗi loại.
Bài 22. Tình huống: Bạn An thường nổi nóng, quát mắng bạn bè khi gặp chuyện không vừa ý. Em hãy đề xuất 3 cách giúp An kiểm soát cảm xúc.
Bài 23. Nêu 3 hậu quả của bắt nạt học đường đối với người bị bắt nạt.
Bài 24. Tình huống: Bạn Bình thấy bạn bị bắt nạt nhưng sợ bị trả thù nên im lặng. Em hãy khuyên Bình.
Bài 25. Tình huống: Hai bạn thân cãi nhau vì hiểu lầm. Em hãy đề xuất cách hòa giải.
Bài 26. Em hãy viết một đoạn văn ngắn (5–7 câu) về tình bạn đẹp mà em trân trọng.
Bài 27. Lập kế hoạch 1 tuần để rèn luyện sự tự chủ trong học tập (ghi rõ mục tiêu, việc làm, thời gian).
Bài 28. Tình huống: Bạn Lan hay tự ti vì nghĩ mình không có điểm mạnh nào. Em hãy giúp Lan nhận ra điểm mạnh của bản thân.
Đáp án
Bài 1. Gợi ý: tin tưởng nhau; giúp đỡ nhau lúc khó khăn; chia sẻ vui buồn; tôn trọng, không nói xấu nhau.
Bài 2. Đáp án mở; chấp nhận việc làm cụ thể, tích cực.
Bài 3. Bắt nạt học đường là hành vi cố ý gây tổn thương thể chất hoặc tinh thần cho bạn. Ví dụ: đánh đập, đe dọa lấy tiền; chế giễu ngoại hình, tẩy chay bạn.
Bài 4. Gợi ý: bình tĩnh rời khỏi chỗ nguy hiểm và kể cho người lớn tin cậy (thầy cô, cha mẹ).
Bài 5. Gợi ý: giữ gìn vệ sinh trường lớp; lễ phép với thầy cô; giúp đỡ bạn bè; tham gia hoạt động chung.
Bài 6. "Tôn sư trọng đạo" nghĩa là tôn trọng, biết ơn thầy cô. Ví dụ: lễ phép chào hỏi thầy cô; chăm chú nghe giảng; giúp thầy cô khi cần.
Bài 7. Gợi ý: qua lời nói, hành động, thái độ ứng xử hằng ngày.
Bài 8. Cảm xúc tích cực: vui vẻ, hào hứng, tự hào, biết ơn. Cảm xúc tiêu cực: giận dữ, buồn bã, lo lắng, sợ hãi.
Bài 9. Gợi ý: hít thở sâu, đếm từ 1 đến 10, tạm dừng trước khi nói hoặc hành động, chia sẻ với người tin cậy.
Bài 10. Tranh biện là trình bày quan điểm và lí lẽ để bảo vệ ý kiến của mình một cách văn minh. Ví dụ: trong giờ thảo luận, em đưa ra lí lẽ vì sao chọn cách giải này cho bài toán.
Bài 11. Thương thuyết là trao đổi, thỏa thuận để đi đến thống nhất. Ví dụ: hai bạn thỏa thuận phân công trực nhật công bằng.
Bài 12. Gợi ý: tôn trọng đối phương; đưa ra lí lẽ, dẫn chứng rõ ràng; lắng nghe không ngắt lời; không công kích cá nhân; tìm điểm chung để thỏa thuận.
Bài 13. Gợi ý: không xúc phạm, công kích cá nhân; không ngắt lời liên tục; không nói to, át giọng người khác.
Bài 14. Sự tự chủ là khả năng kiềm chế bản thân, thực hiện đúng kế hoạch dù gặp cám dỗ hay khó khăn. Ví dụ: không chơi game khi sắp đến giờ học; hoàn thành bài tập đúng hạn.
Bài 15. Gợi ý: đặt mục tiêu rõ ràng và lập kế hoạch; kiên trì thực hiện; kiềm chế cảm xúc tiêu cực; tự đánh giá, điều chỉnh hành vi.
Bài 16. Gợi ý: an ủi, động viên bạn; cùng bạn ôn tập; không chê cười bạn.
Bài 17. Gợi ý: chủ động làm quen; giới thiệu bạn với các bạn khác; giúp bạn làm quen với trường, lớp.
Bài 18. Gợi ý: bắt nạt gây tổn thương thể chất, tinh thần cho bạn bị bắt nạt; ảnh hưởng học tập, sức khỏe; làm mất đoàn kết trong lớp.
Bài 19. Gợi ý: đề nghị hai bạn lần lượt trình bày lí lẽ, không ngắt lời; yêu cầu đưa ra dẫn chứng; cùng tìm cách kiểm chứng đáp án; tôn trọng kết quả đúng dù thuộc về ai.
Bài 20. Gợi ý: để mỗi nhóm trình bày tiết mục của mình; cả lớp bình chọn công bằng; nhóm chưa được chọn có thể hỗ trợ nhóm được chọn; thống nhất lịch tập luyện.
Bài 21. Tranh biện văn minh: đưa ra lí lẽ, lắng nghe, tôn trọng đối phương (ví dụ: thảo luận cách giải bài toán bằng lí lẽ; tranh luận về tiết mục văn nghệ một cách bình tĩnh). Cãi nhau: to tiếng, xúc phạm, không lắng nghe (ví dụ: quát mắng bạn khi bất đồng; nói xấu bạn vì ý kiến khác mình).
Bài 22. Gợi ý: khuyên An hít thở sâu, đếm chậm khi tức giận; khuyên An nói ra cảm xúc một cách bình tĩnh; khuyên An xin lỗi khi làm bạn buồn; gợi ý An chia sẻ với thầy cô, cha mẹ.
Bài 23. Gợi ý: buồn bã, lo lắng, sợ đến trường; mất tự tin; ảnh hưởng học tập; ảnh hưởng sức khỏe.
Bài 24. Gợi ý: khuyên Bình không im lặng vì im lặng khiến hành vi xấu tiếp diễn; Bình có thể báo thầy cô một cách kín đáo, cùng bạn bè lên tiếng bảo vệ bạn.
Bài 25. Gợi ý: lắng nghe cả hai phía; giúp hai bạn nói rõ hiểu lầm; đề xuất lời xin lỗi và cách làm hòa.
Bài 26. Đáp án mở; chấp nhận đoạn văn đúng chủ đề, câu văn rõ ràng, cảm xúc chân thành.
Bài 27. Đáp án mở; chấp nhận kế hoạch có mục tiêu rõ ràng, việc làm cụ thể, thời gian hợp lí.
Bài 28. Gợi ý: giúp Lan liệt kê những việc Lan làm tốt (học tập, giúp đỡ bạn bè, vẽ đẹp...); động viên Lan; gợi ý Lan tham gia hoạt động để phát huy điểm mạnh.