Phạm vi: Chủ đề 3: Trách nhiệm với bản thân; Chủ đề 4: Rèn luyện bản thân; Chủ đề 5: Em với gia đình; Chủ đề 6: Em với cộng đồng.
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Nêu ba việc làm thể hiện em là người tiêu dùng thông thái.
Bài 2. Nêu ba việc làm thể hiện em biết tiết kiệm và thực hiện công việc gia đình.
Bài 3. Rèn luyện sự tự chủ giúp em điều gì? Nêu hai lợi ích.
Bài 4. Khi bạn rủ em tham gia bắt nạt học đường, em sẽ ứng xử như thế nào?
Bài 5. Nêu hai cách thuyết phục người thân đồng ý với một việc làm đúng.
Bài 6. Hoạt động thiện nguyện ở địa phương có ý nghĩa gì? Nêu hai ý nghĩa.
Bài 7. Tham gia hoạt động giáo dục truyền thống ở địa phương giúp em điều gì? Nêu hai điều.
Bài 8. Khi người thân trong gia đình ốm, em nên làm gì để thể hiện sự quan tâm?
Bài 9. Nêu hai việc làm thể hiện em tôn trọng người thân trong gia đình.
Bài 10. Khi em mắc lỗi, hành động có trách nhiệm là gì?
Bài 11. Nêu các bước cơ bản để lập kế hoạch một hoạt động thiện nguyện.
Bài 12. Khi mua hàng trên mạng, người tiêu dùng thông thái cần chú ý điều gì? Nêu hai điều.
Bài 13. Nêu hai cách để em rèn luyện sự tự chủ trong học tập.
Bài 14. Khi bạn rủ em nói dối thầy cô, em sẽ nói gì để từ chối?
Bài 15. Em hãy kể một hoạt động thiện nguyện mà em biết ở địa phương.
Bài 16. Vì sao cần tôn trọng, thuyết phục và ứng xử để người thân hài lòng? Giải thích ngắn gọn.
Bài 17. Nêu hai việc làm thể hiện em sống có trách nhiệm với gia đình.
Bài 18. Khi tham gia hoạt động giáo dục truyền thống ở địa phương, em cần ứng xử như thế nào?
Phần 2: Nâng cao
Bài 19. Lớp em dự định tổ chức hoạt động thăm hỏi, tặng quà cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn trong thôn. Em hãy lập kế hoạch chi tiết cho hoạt động này.
Bài 20. Một bạn trong lớp thường xuyên bị các bạn khác bắt nạt. Em hãy nêu cách em giúp đỡ bạn và cách em thuyết phục các bạn khác dừng hành vi bắt nạt.
Bài 21. Gia đình em dự định mua một chiếc xe đạp mới cho em. Em hãy nêu cách em giúp gia đình mua xe một cách thông thái.
Bài 22. Em hãy viết một đoạn ngắn (4–5 câu) kể về một lần em đã thuyết phục người thân đồng ý cho em tham gia một hoạt động thiện nguyện. Em đã nói những gì và kết quả ra sao?
Bài 23. Em hãy đề xuất ba hoạt động giáo dục truyền thống mà lớp em có thể tổ chức ở địa phương và nêu ý nghĩa của mỗi hoạt động.
Bài 24. Bạn thân rủ em cùng tham gia một hoạt động thiện nguyện vào cuối tuần nhưng em đã hứa giúp bố mẹ dọn nhà. Em sẽ ứng xử như thế nào để vừa giữ lời hứa với gia đình vừa không làm bạn buồn?
Bài 25. Em hãy nêu hai tình huống trong gia đình cần thuyết phục người thân và viết câu thuyết phục phù hợp cho mỗi tình huống.
Bài 26. Em hãy lập một kế hoạch tiết kiệm trong gia đình trong một tháng, gồm ít nhất bốn việc cụ thể và cách kiểm tra kết quả.
Đáp án
Bài 1. Lập danh sách thứ cần mua; so sánh giá và chất lượng; kiểm tra hạn sử dụng, nguồn gốc; không mua đồ không cần thiết; giữ hóa đơn.
Bài 2. Tắt điện, nước khi không dùng; dùng đồ dùng cẩn thận; phụ giúp bố mẹ quét nhà, rửa bát; sắp xếp góc học tập gọn gàng; giữ gìn đồ dùng để dùng lâu.
Bài 3. Giúp em kiềm chế cảm xúc và hành vi; thực hiện đúng kế hoạch học tập; vượt qua cám dỗ; giữ lời hứa; làm việc có trách nhiệm.
Bài 4. Từ chối tham gia; khuyên bạn dừng lại; an ủi bạn bị bắt nạt; báo với thầy cô hoặc người lớn tin cậy nếu cần.
Bài 5. Trình bày lý do rõ ràng, lễ phép; lắng nghe ý kiến người thân; nêu lợi ích của việc làm; cam kết hoàn thành tốt việc học và việc nhà.
Bài 6. Giúp đỡ người khó khăn; gắn kết cộng đồng; rèn luyện bản thân; lan tỏa việc làm tốt.
Bài 7. Hiểu và trân trọng truyền thống quê hương; rèn luyện kĩ năng tham gia hoạt động tập thể; gắn bó với cộng đồng.
Bài 8. Hỏi thăm, chăm sóc và giúp đỡ những việc phù hợp với sức của mình (lấy nước, lấy thuốc, giữ yên tĩnh để người ốm nghỉ ngơi).
Bài 9. Lắng nghe ý kiến người thân; nói năng lễ phép; giúp đỡ việc nhà; không cãi lại khi bất đồng mà trình bày ý kiến bình tĩnh.
Bài 10. Nhận lỗi, xin lỗi và sửa chữa lỗi của mình; không đổ lỗi cho người khác; rút kinh nghiệm để không lặp lại.
Bài 11. Xác định mục đích và đối tượng; khảo sát nhu cầu; lập danh sách đồ cần quyên góp và kinh phí; phân công nhiệm vụ; thực hiện; tổng kết, rút kinh nghiệm.
Bài 12. Kiểm tra độ tin cậy của người bán; đọc kĩ mô tả sản phẩm; so sánh giá; kiểm tra chính sách đổi trả; không chuyển tiền trước khi chưa kiểm tra.
Bài 13. Lập thời gian biểu và thực hiện đúng; tắt điện thoại khi học; tự nhắc nhở mục tiêu học tập; nhờ bạn bè, thầy cô nhắc nhở.
Bài 14. Câu từ chối rõ ràng, lịch sự, kiên quyết, ví dụ: "Mình không nói dối đâu, vì nói dối là sai. Mình cùng nói thật với thầy cô nhé."
Bài 15. Học sinh kể một hoạt động thiện nguyện ở địa phương (ví dụ: tặng quà cho gia đình khó khăn, dọn vệ sinh khu phố, trồng cây).
Bài 16. Vì ứng xử tôn trọng, thuyết phục giúp gia đình hòa thuận, mọi người hiểu nhau và cùng thống nhất cách giải quyết vấn đề.
Bài 17. Hoàn thành việc học, việc nhà được giao; giữ lời hứa; chăm sóc, giúp đỡ người thân khi cần; tiết kiệm chi tiêu trong gia đình.
Bài 18. Tìm hiểu trước về truyền thống; tham gia nghiêm túc; ăn mặc phù hợp; giữ gìn trật tự, vệ sinh; không đùa giỡn, làm ồn.
Bài 19. Kế hoạch gồm: mục đích, đối tượng; khảo sát nhu cầu; danh sách quà và kinh phí; phân công nhiệm vụ; thời gian, địa điểm; cách thực hiện; tổng kết, rút kinh nghiệm.
Bài 20. An ủi, động viên bạn bị bắt nạt; từ chối tham gia bắt nạt; khuyên các bạn dừng lại, giải thích hành vi bắt nạt gây tổn thương; báo với thầy cô hoặc người lớn tin cậy nếu tình hình nghiêm trọng.
Bài 21. Xác định nhu cầu (loại xe, kích cỡ); tìm hiểu, so sánh giá và chất lượng ở vài cửa hàng; kiểm tra bảo hành; chọn mua phù hợp với khả năng tài chính của gia đình.
Bài 22. Học sinh kể lại tình huống, lời thuyết phục của mình và kết quả. Đủ 3 ý: 2đ (theo thang điểm bài tập ôn: đủ ý đạt tối đa).
Bài 23. Ba hoạt động (ví dụ: thăm di tích lịch sử địa phương; giao lưu với nghệ nhân dân gian; dọn vệ sinh di tích) kèm ý nghĩa của mỗi hoạt động (hiểu truyền thống, trân trọng di sản, gắn bó cộng đồng).
Bài 24. Giải thích với bạn về lời hứa với gia đình; đề xuất tham gia hoạt động vào thời gian khác hoặc giúp bạn chuẩn bị trước; giữ thái độ thân thiện, không làm bạn buồn.
Bài 25. Hai tình huống trong gia đình cần thuyết phục (ví dụ: xin tham gia hoạt động ngoại khóa; xin mua đồ dùng học tập) kèm câu thuyết phục lễ phép, có lý do cho mỗi tình huống.
Bài 26. Kế hoạch gồm ít nhất bốn việc cụ thể (ví dụ: tắt điện khi ra khỏi phòng; khóa vòi nước khi đánh răng; dùng giấy hai mặt; lập danh sách trước khi mua sắm) và cách kiểm tra (ghi chép hằng ngày, cuối tháng cùng bố mẹ đối chiếu hóa đơn điện, nước và chi tiêu).