1. Kiến thức trọng tâm
Mạch điện đơn giản gồm các bộ phận cơ bản: nguồn điện (pin, acquy), dây dẫn, công tắc và thiết bị tiêu thụ điện (bóng đèn, quạt, chuông). Nguồn điện cung cấp dòng điện, dây dẫn nối các bộ phận, công tắc dùng để đóng hoặc ngắt mạch, thiết bị tiêu thụ điện biến đổi điện năng thành các dạng năng lượng khác như ánh sáng, nhiệt, cơ năng.
Sơ đồ mạch điện dùng các kí hiệu quy ước để biểu diễn mạch điện một cách đơn giản, rõ ràng. Kí hiệu nguồn điện là hai vạch dài ngắn song song, vạch dài là cực dương, vạch ngắn là cực âm. Bóng đèn kí hiệu bằng vòng tròn có chữ thập bên trong, công tắc kí hiệu bằng đoạn thẳng có thể đóng mở, dây dẫn kí hiệu bằng đoạn thẳng. Khi vẽ sơ đồ, cần vẽ đúng chiều dòng điện từ cực dương qua mạch tới cực âm.
Mạch điện có thể mắc nối tiếp hoặc mắc song song. Trong mạch nối tiếp, các thiết bị được mắc liên tiếp nhau trên cùng một đường dây, dòng điện chỉ có một đường đi. Nếu một thiết bị hỏng, cả mạch ngừng hoạt động. Trong mạch song song, các thiết bị được mắc trên các nhánh riêng, mỗi nhánh có dòng điện riêng, một thiết bị hỏng không ảnh hưởng đến các thiết bị khác.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Dây đèn trang trí ngày Tết thường mắc nối tiếp: nếu một bóng bị cháy, cả dây đèn tắt vì mạch bị hở. Ngược lại, hệ thống điện trong nhà mắc song song: khi tắt một bóng đèn trong phòng khách, các bóng đèn khác vẫn sáng bình thường. Một ví dụ về sơ đồ mạch điện: mạch gồm một pin 3 V, một công tắc và một bóng đèn mắc nối tiếp; khi công tắc đóng, dòng điện chạy từ cực dương của pin qua công tắc, qua bóng đèn rồi về cực âm.
3. Ghi nhớ
- Mạch điện đơn giản gồm nguồn điện, dây dẫn, công tắc và thiết bị tiêu thụ điện.
- Sơ đồ mạch điện dùng kí hiệu quy ước; dòng điện đi từ cực dương tới cực âm.
- Mạch nối tiếp: một đường đi duy nhất; mạch song song: các nhánh độc lập.