1. Kiến thức trọng tâm
Dòng điện chạy qua các vật dẫn và thiết bị điện gây ra nhiều tác dụng khác nhau. Tác dụng nhiệt: dòng điện chạy qua dây dẫn làm dây dẫn nóng lên. Bếp điện, bàn là, nồi cơm điện, bóng đèn sợi đốt hoạt động dựa trên tác dụng nhiệt của dòng điện. Dây tóc bóng đèn nóng đến mức phát sáng khi có dòng điện chạy qua.
Tác dụng phát sáng: dòng điện chạy qua bóng đèn làm bóng đèn phát sáng. Đèn LED, đèn huỳnh quang, đèn sợi đốt đều phát sáng nhờ dòng điện. Tác dụng từ: dòng điện chạy qua dây dẫn tạo ra từ trường xung quanh dây dẫn, có thể hút các vật bằng sắt, thép. Nam châm điện hoạt động dựa trên tác dụng từ của dòng điện, được dùng trong cần cẩu sắt vụn, chuông điện, rơ le.
Tác dụng hóa học: dòng điện chạy qua dung dịch điện phân làm dung dịch bị biến đổi, có thể tách kim loại ra khỏi dung dịch. Người ta dùng tác dụng này để mạ kim loại, tinh chế đồng. Tác dụng sinh lí: dòng điện chạy qua cơ thể người gây co giật, bỏng, nguy hiểm đến tính mạng. Vì vậy, phải tuân thủ quy tắc an toàn khi sử dụng điện.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Khi bật bàn là, dòng điện chạy qua dây đốt làm dây đốt nóng lên, bàn là nóng và ủi thẳng quần áo — đây là tác dụng nhiệt. Khi bật chuông điện, dòng điện chạy qua cuộn dây tạo ra từ trường hút miếng sắt, búa gõ vào chuông — đây là tác dụng từ. Khi mạ vàng cho đồ trang sức, người ta cho dòng điện chạy qua dung dịch muối vàng, vàng bám lên bề mặt vật cần mạ — đây là tác dụng hóa học của dòng điện.
3. Ghi nhớ
- Các tác dụng của dòng điện: nhiệt, phát sáng, từ, hóa học, sinh lí.
- Tác dụng nhiệt: bếp điện, bàn là; tác dụng từ: nam châm điện, chuông điện.
- Dòng điện qua cơ thể người rất nguy hiểm, phải dùng điện an toàn.