Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 32: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở người? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Hệ tiêu hóa gồm ống tiêu hóa và các tuyến tiêu hóa.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 32: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở người, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Tiêu hóa gồm tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 32: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở người, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Dinh dưỡng là quá trình cơ thể lấy thức ăn từ môi trường, biến đổi thành chất dinh dưỡng để nuôi cơ thể và thải bỏ chất cặn bã. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 32: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở người, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Ống tiêu hóa gồm miệng, hầu, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già và hậu môn. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 32: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở người, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Vì sao cần nhai kĩ thức ăn?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 32: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở người để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Nhai kĩ giúp nghiền nhỏ thức ăn, làm tăng diện tích tiếp xúc giữa thức ăn và enzyme tiêu hóa, giúp enzyme phân giải thức ăn nhanh và hiệu quả hơn. Đồng thời, thức ăn được trộn đều với nước bọt, làm mềm thức ăn, giúp nuốt dễ dàng và giảm gánh nặng cho dạ dày. Nhờ vậy, cơ thể hấp thụ chất dinh dưỡng tốt hơn và tránh được các bệnh về tiêu hóa.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Vì sao cần bảo vệ đa dạng sinh học? ---
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Giải thích vì sao vào mùa đông, ao hồ ở vùng lạnh chỉ đóng băng ở bề mặt, cá vẫn sống được dưới lớp băng.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một người bị cảm lạnh thường có triệu chứng nghẹt mũi, ho. Giải thích mối liên quan giữa hệ hô hấp và hệ miễn dịch.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Hệ tiêu hóa gồm ống tiêu hóa và các tuyến tiêu hóa."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tiêu hóa gồm tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Dinh dưỡng là quá trình cơ thể lấy thức ăn từ môi trường, biến đổi thành chất dinh dưỡng để nuôi cơ thể và thải bỏ chất cặn bã."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ống tiêu hóa gồm miệng, hầu, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già và hậu môn."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Dinh dưỡng là quá trình cơ thể lấy thức ăn từ môi trường, biến đổi thành chất dinh dưỡng để nuôi cơ thể và thải bỏ chất cặn bã. Hệ tiêu hóa ở người gồm ống tiêu hóa và các tuyến tiêu hóa.
- Tổng kết ghi nhớ: Hệ tiêu hóa gồm ống tiêu hóa và các tuyến tiêu hóa.; Tiêu hóa gồm tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học.; Ruột non là nơi tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng chủ yếu.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Vì sao cần nhai kĩ thức ăn?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 32: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở người (Hệ tiêu hóa gồm ống tiêu hóa và các tuyến tiêu hóa.; Tiêu hóa gồm tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học.; Ruột non là nơi tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng chủ yếu.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Nhai kĩ giúp nghiền nhỏ thức ăn, làm tăng diện tích tiếp xúc giữa thức ăn và enzyme tiêu hóa, giúp enzyme phân giải thức ăn nhanh và hiệu quả hơn. Đồng thời, thức ăn được trộn đều với nước bọt, làm mềm thức ăn, giúp nuốt dễ dàng và giảm gánh nặng cho dạ dày. Nhờ vậy, cơ thể hấp thụ chất dinh dưỡng tốt hơn và tránh được các bệnh về tiêu hóa.
- Bài 4: Đa dạng sinh học đảm bảo cân bằng sinh thái, cung cấp thực phẩm, dược liệu, duy trì nguồn gene, phục vụ đời sống con người.
- Bài 5: Nước ở 4 °C có khối lượng riêng lớn nhất nên chìm xuống đáy; nước lạnh hơn nhẹ hơn nổi lên trên, đóng băng ở bề mặt. Lớp băng cách nhiệt giúp nước bên dưới không đóng băng, cá vẫn sống được.
- Bài 6: Virus, vi khuẩn xâm nhập gây viêm đường hô hấp; hệ miễn dịch huy động bạch cầu chống lại mầm bệnh, gây sưng, tiết dịch làm nghẹt mũi, ho để tống mầm bệnh ra ngoài.