1. Kiến thức trọng tâm
Hệ hô hấp có chức năng lấy oxygen từ môi trường vào cơ thể và thải carbon dioxide ra ngoài. Hệ hô hấp gồm đường dẫn khí và hai lá phổi. Đường dẫn khí gồm khoang mũi, hầu, thanh quản, khí quản và phế quản. Phổi là nơi diễn ra quá trình trao đổi khí giữa không khí và máu.
Quá trình hô hấp gồm hít vào và thở ra. Khi hít vào, cơ hoành hạ xuống, lồng ngực nở ra, không khí giàu oxygen đi vào phổi. Khi thở ra, cơ hoành nâng lên, lồng ngực xẹp xuống, không khí giàu carbon dioxide được đẩy ra ngoài. Nhịp hô hấp bình thường của người trưởng thành khoảng – lần mỗi phút khi nghỉ ngơi.
Tại phế nang trong phổi, oxygen từ không khí khuếch tán vào máu, còn carbon dioxide từ máu khuếch tán ra không khí trong phế nang để thải ra ngoài. Máu giàu oxygen được đưa đến các tế bào, tại đó oxygen được dùng để tạo năng lượng, đồng thời thải ra carbon dioxide.
Để hệ hô hấp khỏe mạnh, cần giữ không khí trong lành, tránh khói thuốc lá và bụi bẩn, đeo khẩu trang khi ra đường nhiều bụi, tập thở sâu và vận động thường xuyên.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Vì sao khi chạy nhanh, em thở gấp và sâu hơn?
Lời giải: Khi chạy nhanh, cơ thể tiêu thụ nhiều oxygen hơn để tạo năng lượng cho cơ hoạt động và thải ra nhiều carbon dioxide hơn. Việc thở gấp và sâu hơn giúp đưa nhiều oxygen vào phổi và thải carbon dioxide ra ngoài nhanh hơn, đáp ứng nhu cầu trao đổi khí tăng cao của cơ thể. Sau khi ngừng chạy và nghỉ ngơi, nhịp thở dần trở lại bình thường.
3. Ghi nhớ
- Hệ hô hấp gồm đường dẫn khí và hai lá phổi.
- Hít vào đưa oxygen vào phổi, thở ra thải carbon dioxide ra ngoài.
- Trao đổi khí diễn ra tại phế nang trong phổi.
- Giữ không khí trong lành và tránh khói thuốc giúp hệ hô hấp khỏe mạnh.