- Phạm vi: Bài 26–29 (Năng lượng nhiệt và nội năng; Thực hành đo năng lượng nhiệt bằng joulemeter; Sự truyền nhiệt; Sự nở vì nhiệt; Khái quát về cơ thể người)
- Gồm: Phần 1 – Cơ bản (16 bài) + Phần 2 – Nâng cao (8 bài) + Đáp án
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Nội năng của một vật là gì? Nêu hai cách làm thay đổi nội năng của vật.
Bài 2. Nhiệt lượng là gì? Đơn vị đo nhiệt lượng là gì?
Bài 3. Khi một thỏi kim loại nóng lên, nội năng của nó thay đổi như thế nào? Giải thích.
Bài 4. Nêu ba hình thức truyền nhiệt. Cho ví dụ mỗi hình thức.
Bài 5. Vì sao nồi nấu ăn thường làm bằng kim loại, còn tay cầm nồi làm bằng nhựa?
Bài 6. Giải thích vì sao khi đun nước, nước ở đáy ấm nóng lên trước rồi cả ấm nước nóng lên.
Bài 7. Bức xạ nhiệt là gì? Cho hai ví dụ về bức xạ nhiệt trong đời sống.
Bài 8. Nêu hiện tượng nở vì nhiệt của chất rắn. Cho ví dụ.
Bài 9. Khi nhiệt độ tăng, thể tích của một thanh sắt thay đổi như thế nào?
Bài 10. Vì sao các đường ray xe lửa có khe hở giữa các đoạn ray?
Bài 11. Băng kép là gì? Nêu cấu tạo của băng kép.
Bài 12. Khi đun nóng, mực nước trong bình thủy tinh dâng lên. Giải thích hiện tượng này.
Bài 13. Nêu các cấp độ tổ chức của cơ thể người từ thấp đến cao.
Bài 14. Kể tên bốn hệ cơ quan trong cơ thể người và nêu chức năng của mỗi hệ.
Bài 15. Tế bào là gì? Nêu vai trò của tế bào đối với cơ thể.
Bài 16. Vì sao nói cơ thể người là một thể thống nhất?
Phần 2: Nâng cao
Bài 17. Một thanh nhôm dài 1 m ở 20 °C. Khi nung nóng đến 120 °C, thanh nhôm dài thêm 2,4 mm. Tính độ dài của thanh nhôm ở 120 °C.
Bài 18. Giải thích vì sao vào mùa hè, dây điện giữa hai cột điện võng xuống nhiều hơn vào mùa đông.
Bài 19. Vì sao khi đun nước bằng ấm kim loại, ta thấy nước sôi nhanh hơn khi đun bằng ấm sứ có cùng độ dày thành ấm?
Bài 20. Một học sinh cho rằng: "Nội năng và nhiệt lượng là một". Em có đồng ý không? Giải thích.
Bài 21. Nêu nguyên tắc hoạt động của nhiệt kế thủy ngân dựa trên sự nở vì nhiệt.
Bài 22. Vì sao các bể chứa xăng dầu thường được sơn màu sáng và không đổ đầy?
Bài 23. Một người đứng dưới nắng thấy nóng. Nêu các hình thức truyền nhiệt từ Mặt Trời đến người đó và giải thích.
Bài 24. Cơ thể người gồm nhiều hệ cơ quan phối hợp với nhau. Lấy ví dụ chứng minh sự phối hợp giữa hệ tuần hoàn và hệ hô hấp khi chạy bộ.
Đáp án
Bài 1. Nội năng là tổng động năng và thế năng của các phân tử cấu tạo nên vật. Hai cách làm thay đổi nội năng: thực hiện công và truyền nhiệt.
Bài 2. Nhiệt lượng là phần năng lượng nhiệt mà vật nhận thêm hoặc mất đi trong quá trình truyền nhiệt. Đơn vị: Jun (J).
Bài 3. Nội năng tăng lên vì nhiệt độ tăng làm các phân tử chuyển động nhanh hơn, động năng của phân tử tăng.
Bài 4. Dẫn nhiệt (thanh kim loại nóng dần), đối lưu (nước trong ấm sôi), bức xạ nhiệt (Mặt Trời sưởi ấm Trái Đất).
Bài 5. Kim loại dẫn nhiệt tốt nên nồi nhanh nóng; nhựa dẫn nhiệt kém (cách nhiệt) nên tay cầm không làm bỏng tay.
Bài 6. Nước ở đáy ấm nhận nhiệt trước, nóng lên, nhẹ đi, nổi lên; nước lạnh nặng hơn chìm xuống, tạo dòng đối lưu làm cả ấm nước nóng lên.
Bài 7. Bức xạ nhiệt là hình thức truyền nhiệt bằng các tia nhiệt đi thẳng, có thể xảy ra trong chân không. Ví dụ: Mặt Trời sưởi ấm Trái Đất; bếp lửa sưởi ấm người ngồi gần.
Bài 8. Chất rắn nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi. Ví dụ: quả cầu kim loại nóng lên thì thể tích tăng.
Bài 9. Thể tích của thanh sắt tăng lên.
Bài 10. Để khi trời nóng, ray nở ra không bị cong vênh, gây nguy hiểm.
Bài 11. Băng kép gồm hai thanh kim loại có mức độ nở vì nhiệt khác nhau được tán chặt vào nhau.
Bài 12. Khi đun nóng, nước nở ra, thể tích tăng nên mực nước dâng lên.
Bài 13. Tế bào → mô → cơ quan → hệ cơ quan → cơ thể.
Bài 14. Ví dụ: hệ tuần hoàn (vận chuyển máu), hệ hô hấp (trao đổi khí), hệ tiêu hóa (tiêu hóa thức ăn), hệ thần kinh (điều khiển hoạt động).
Bài 15. Tế bào là đơn vị cấu tạo và chức năng cơ bản của cơ thể. Mọi hoạt động sống của cơ thể đều bắt đầu từ tế bào.
Bài 16. Vì các hệ cơ quan phối hợp chặt chẽ với nhau dưới sự điều khiển của hệ thần kinh và hệ nội tiết.
Bài 17. Độ dài của thanh nhôm ở 120 °C là 1 m + 2,4 mm = 1002,4 mm = 1,0024 m.
Bài 18. Mùa hè nhiệt độ cao, dây điện nở ra, dài ra nên võng xuống nhiều hơn; mùa đông dây co lại nên căng hơn.
Bài 19. Kim loại dẫn nhiệt tốt hơn sứ nên nhiệt truyền từ bếp vào nước nhanh hơn, nước sôi nhanh hơn.
Bài 20. Không đồng ý. Nội năng là năng lượng bên trong của vật; nhiệt lượng là phần năng lượng nhiệt vật nhận thêm hoặc mất đi trong quá trình truyền nhiệt.
Bài 21. Khi nhiệt độ tăng, thủy ngân nở ra, dâng lên trong ống thủy tinh; vạch chia độ cho biết nhiệt độ.
Bài 22. Sơn màu sáng hạn chế hấp thụ bức xạ nhiệt, tránh xăng nóng lên, nở ra gây tràn hoặc nguy hiểm. Không đổ đầy để chừa chỗ cho xăng nở vì nhiệt.
Bài 23. Chủ yếu là bức xạ nhiệt: tia nhiệt từ Mặt Trời truyền qua không gian đến người. Ngoài ra không khí nóng quanh người truyền nhiệt bằng đối lưu.
Bài 24. Khi chạy bộ, hệ hô hấp lấy nhiều oxygen hơn, hệ tuần hoàn đập nhanh hơn để đưa oxygen đến cơ và đưa carbon dioxide về phổi thải ra.