Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 10: Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở các nước Âu - Mỹ (cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX)? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Cuối thế kỉ XIX: tư bản tự do cạnh tranh chuyển thành tư bản độc quyền (chủ nghĩa đế quốc). C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 10: Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở các nước Âu - Mỹ (cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX), khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Đặc điểm: hình thành công ti độc quyền, tư bản tài chính, tranh giành thuộc địa. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 10: Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở các nước Âu - Mỹ (cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX), phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Chuyển biến từ chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh sang chủ nghĩa tư bản độc quyền: Cuối thế kỉ XIX, ở các nước Âu – Mỹ diễn ra cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai với nhiều phát minh mới: điện, động cơ đốt trong, thép, hóa chất, dầu mỏ.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 10: Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở các nước Âu - Mỹ (cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX), học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Các ngân hàng lớn hợp nhất với các công ti công nghiệp, hình thành tư bản tài chính. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 10: Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở các nước Âu - Mỹ (cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX), em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Vì sao cuối thế kỉ XIX, các nước đế quốc ra sức tranh giành thuộc địa?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 10: Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở các nước Âu - Mỹ (cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX) để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Vì nền công nghiệp phát triển cần nhiều nguyên liệu, thị trường tiêu thụ và nơi đầu tư vốn. Thuộc địa cung cấp nguyên liệu rẻ, nhân công rẻ và là thị trường tiêu thụ hàng hóa. Do đó, các nước đế quốc ra sức tranh giành thuộc địa, dẫn đến mâu thuẫn gay gắt giữa chúng.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Trình bày nguyên nhân bùng nổ Cách mạng tư sản Pháp.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu diễn biến chính của Cách mạng tư sản Pháp (1789 – 1799).
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu nội dung cơ bản của Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền (1789).
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Cuối thế kỉ XIX: tư bản tự do cạnh tranh chuyển thành tư bản độc quyền (chủ nghĩa đế quốc)."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Đặc điểm: hình thành công ti độc quyền, tư bản tài chính, tranh giành thuộc địa."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chuyển biến từ chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh sang chủ nghĩa tư bản độc quyền: Cuối thế kỉ XIX, ở các nước Âu – Mỹ diễn ra cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai với nhiều phát minh mới: điện, động cơ đốt trong, thép, hóa chất, dầu mỏ."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Các ngân hàng lớn hợp nhất với các công ti công nghiệp, hình thành tư bản tài chính."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chuyển biến từ chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh sang chủ nghĩa tư bản độc quyền: Cuối thế kỉ XIX, ở các nước Âu – Mỹ diễn ra cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai với nhiều phát minh mới: điện, động cơ đốt trong, thép, hóa chất, dầu mỏ. Sản xuất tập trung cao độ, hình thành các công ti độc quyền lớn (các-tel, xanh-đi-ca, tơ-rớt) chi phối nền kinh tế.
- Tổng kết ghi nhớ: Cuối thế kỉ XIX: tư bản tự do cạnh tranh chuyển thành tư bản độc quyền (chủ nghĩa đế quốc).; Đặc điểm: hình thành công ti độc quyền, tư bản tài chính, tranh giành thuộc địa.; Các đế quốc lớn: Anh, Pháp, Đức, Mỹ, Nhật; mâu thuẫn dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ nhất.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Vì sao cuối thế kỉ XIX, các nước đế quốc ra sức tranh giành thuộc địa?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 10: Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở các nước Âu - Mỹ (cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX) (Cuối thế kỉ XIX: tư bản tự do cạnh tranh chuyển thành tư bản độc quyền (chủ nghĩa đế quốc).; Đặc điểm: hình thành công ti độc quyền, tư bản tài chính, tranh giành thuộc địa.; Các đế quốc lớn: Anh, Pháp, Đức, Mỹ, Nhật; mâu thuẫn dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ nhất.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Vì nền công nghiệp phát triển cần nhiều nguyên liệu, thị trường tiêu thụ và nơi đầu tư vốn. Thuộc địa cung cấp nguyên liệu rẻ, nhân công rẻ và là thị trường tiêu thụ hàng hóa. Do đó, các nước đế quốc ra sức tranh giành thuộc địa, dẫn đến mâu thuẫn gay gắt giữa chúng.
- Bài 4: Chế độ phong kiến chuyên chế kìm hãm kinh tế tư bản; đẳng cấp thứ ba bị áp bức; tư tưởng Khai sáng lan rộng.
- Bài 5: 14 – 7 – 1789: phá ngục Ba-xti; Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền; 1792: thành lập Cộng hòa; 1793: vua bị xử tử, Gia-cô-banh nắm quyền; 1799: Na-pô-lê-ông đảo chính.
- Bài 6: Con người có quyền tự do, bình đẳng; chủ quyền thuộc về nhân dân; quyền tư hữu được bảo vệ.