Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 15: Ấn độ và Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Ấn Độ: thuộc địa của Anh; khởi nghĩa Xi-pay (1857–1859); Đảng Quốc đại (1885). D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 15: Ấn độ và Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Đông Nam Á: hầu hết trở thành thuộc địa (Anh, Pháp, Hà Lan, Mỹ); chỉ Xiêm giữ được độc lập.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 15: Ấn độ và Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Từ giữa thế kỉ XIX, Ấn Độ trở thành thuộc địa của thực dân Anh. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 15: Ấn độ và Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Sau đó, Anh tăng cường bóc lột và chia rẽ Ấn Độ theo tôn giáo. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 15: Ấn độ và Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Nêu điểm giống nhau trong tình hình Ấn Độ và Đông Nam Á cuối thế kỉ XIX.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 15: Ấn độ và Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Điểm giống nhau là cả hai khu vực đều bị thực dân phương Tây xâm lược và biến thành thuộc địa (trừ Xiêm). Các nước đế quốc bóc lột tài nguyên, lao động và áp đặt chính sách cai trị hà khắc. Nhân dân các nước đều đứng lên đấu tranh chống thực dân, mở đầu cho phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, dù lúc này chưa giành được thắng lợi.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Vì sao Cách mạng tháng Mười Nga được coi là sự kiện mở đầu thời đại mới trong lịch sử thế giới?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Đánh giá tác động của cuộc cách mạng khoa học – kĩ thuật thế kỉ XVIII – XIX đối với đời sống nhân loại.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Vì sao Nhật Bản thoát khỏi nguy cơ trở thành thuộc địa, còn Trung Quốc thì không?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Ấn Độ: thuộc địa của Anh; khởi nghĩa Xi-pay (1857–1859); Đảng Quốc đại (1885)."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Đông Nam Á: hầu hết trở thành thuộc địa (Anh, Pháp, Hà Lan, Mỹ); chỉ Xiêm giữ được độc lập."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Từ giữa thế kỉ XIX, Ấn Độ trở thành thuộc địa của thực dân Anh."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Sau đó, Anh tăng cường bóc lột và chia rẽ Ấn Độ theo tôn giáo."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Từ giữa thế kỉ XIX, Ấn Độ trở thành thuộc địa của thực dân Anh. Năm 1857–1859, cuộc khởi nghĩa Xi-pay của binh lính và nông dân Ấn Độ bùng nổ, chống lại ách thống trị của Anh, nhưng thất bại.
- Tổng kết ghi nhớ: Ấn Độ: thuộc địa của Anh; khởi nghĩa Xi-pay (1857–1859); Đảng Quốc đại (1885).; Đông Nam Á: hầu hết trở thành thuộc địa (Anh, Pháp, Hà Lan, Mỹ); chỉ Xiêm giữ được độc lập.; Nhân dân các nước kiên cường đấu tranh chống ách thống trị thực dân.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Nêu điểm giống nhau trong tình hình Ấn Độ và Đông Nam Á cuối thế kỉ XIX.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 15: Ấn độ và Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX (Ấn Độ: thuộc địa của Anh; khởi nghĩa Xi-pay (1857–1859); Đảng Quốc đại (1885).; Đông Nam Á: hầu hết trở thành thuộc địa (Anh, Pháp, Hà Lan, Mỹ); chỉ Xiêm giữ được độc lập.; Nhân dân các nước kiên cường đấu tranh chống ách thống trị thực dân.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Điểm giống nhau là cả hai khu vực đều bị thực dân phương Tây xâm lược và biến thành thuộc địa (trừ Xiêm). Các nước đế quốc bóc lột tài nguyên, lao động và áp đặt chính sách cai trị hà khắc. Nhân dân các nước đều đứng lên đấu tranh chống thực dân, mở đầu cho phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, dù lúc này chưa giành được thắng lợi.
- Bài 4: Vì nó lật đổ chính phủ tư sản, lập chính quyền Xô viết — nhà nước vô sản đầu tiên; mở ra thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi thế giới; cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa.
- Bài 5: Cách mạng khoa học – kĩ thuật thúc đẩy sản xuất phát triển (máy hơi nước, điện, xe lửa…), nâng cao đời sống vật chất, mở rộng hiểu biết của con người về tự nhiên; đồng thời tạo điều kiện cho chủ nghĩa tư bản phát triển và xâm lược thuộc địa.
- Bài 6: Nhật Bản thực hiện Duy tân Minh Trị toàn diện, kịp thời, tự cường để thoát khỏi nguy cơ bị xâm lược; còn Trung Quốc nhà Thanh bảo thủ, các cuộc cải cách (Duy tân Mậu Tuất) thất bại, đất nước suy yếu nên bị xâu xé.