1. Kiến thức trọng tâm
Nguyên nhân: Cuối thế kỉ XVIII, nước Pháp vẫn là nước quân chủ chuyên chế do vua Lu-i XVI cai trị. Xã hội chia thành ba đẳng cấp: tăng lữ, quý tộc được hưởng đặc quyền, còn đẳng cấp thứ ba (tư sản, nông dân, thợ thủ công) phải chịu mọi thứ thuế, sưu dịch. Nông dân bị bóc lột nặng nề, công thương nghiệp bị kìm hãm. Tư tưởng Khai sáng của Vôn-te, Mông-te-xki-ơ, Ru-xô đã thức tỉnh nhân dân, tố cáo chế độ phong kiến, đề cao tự do, bình đẳng.
Diễn biến chính: Ngày 14-7-1789, quần chúng Pa-ri tấn công phá ngục Ba-xti, mở đầu cách mạng. Tháng 8-1789, Quốc hội lập hiến thông qua Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền, khẳng định con người sinh ra tự do và bình đẳng về quyền. Năm 1791, Hiến pháp đầu tiên được ban hành. Năm 1792, nền cộng hòa được thiết lập. Năm 1793, vua Lu-i XVI bị xử tử. Thời kì chuyên chính Gia-cô-banh (1793–1794) do Rô-be-xpi-e lãnh đạo đã ban hành nhiều biện pháp quyết liệt: chia ruộng đất cho nông dân, trừng trị kẻ đầu cơ, đánh bại ngoại xâm và phản cách mạng. Năm 1794, Rô-be-xpi-e bị xử tử, cách mạng kết thúc giai đoạn triệt để.
Ý nghĩa: Cách mạng tư sản Pháp đã lật đổ chế độ phong kiến, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển ở Pháp và ảnh hưởng sâu rộng đến châu Âu và thế giới.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao ngày 14-7-1789 được coi là ngày mở đầu Cách mạng tư sản Pháp?
Lời giải: Vì ngày đó, quần chúng nhân dân Pa-ri đã tấn công và phá hủy ngục Ba-xti — biểu tượng của chế độ quân chủ chuyên chế. Sự kiện này đánh dấu nhân dân đứng lên lật đổ chế độ cũ, mở đầu cuộc cách mạng. Ngày nay, 14-7 là Quốc khánh của nước Pháp.
3. Ghi nhớ
- Nguyên nhân: mâu thuẫn giữa đẳng cấp thứ ba với chế độ phong kiến chuyên chế.
- Mốc quan trọng: 14-7-1789 phá ngục Ba-xti; Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền (8-1789).
- Ý nghĩa: lật đổ phong kiến Pháp, cổ vũ phong trào đấu tranh trên thế giới.