Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 6: Công cuộc khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Từ thế kỉ XVI–XVIII, chúa Nguyễn tổ chức khai phá vùng đất phía Nam. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 6: Công cuộc khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Mốc quan trọng: 1698, Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia Định. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Công cuộc khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Hoàn cảnh: Trong thời kì Trịnh – Nguyễn phân tranh, chúa Nguyễn ở Đàng Trong chủ trương mở mang bờ cõi về phía Nam.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 6: Công cuộc khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Quá trình khai phá: Từ thế kỉ XVI, chúa Nguyễn khuyến khích dân di cư vào khai hoang lập ấp ở vùng Thuận Hóa, Quảng Nam, rồi tiến dần vào Nam Bộ. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Công cuộc khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Vì sao năm 1698 được coi là mốc quan trọng trong quá trình khai phá vùng đất phía Nam?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 6: Công cuộc khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Vì năm 1698, Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam Bộ, lập phủ Gia Định, chính thức thiết lập bộ máy cai quản của chính quyền Đàng Trong trên vùng đất này. Sự kiện đó đánh dấu Nam Bộ chính thức trở thành một bộ phận của lãnh thổ Việt Nam, mở ra giai đoạn phát triển mạnh mẽ của vùng đất phía Nam.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Vì sao cách mạng công nghiệp bắt đầu ở Anh sớm nhất?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Phân tích nguyên nhân sâu xa dẫn đến Cách mạng tư sản Anh.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Đánh giá vai trò của quần chúng nhân dân trong Cách mạng tư sản Pháp.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Từ thế kỉ XVI–XVIII, chúa Nguyễn tổ chức khai phá vùng đất phía Nam."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Mốc quan trọng: 1698, Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia Định."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Hoàn cảnh: Trong thời kì Trịnh – Nguyễn phân tranh, chúa Nguyễn ở Đàng Trong chủ trương mở mang bờ cõi về phía Nam."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Quá trình khai phá: Từ thế kỉ XVI, chúa Nguyễn khuyến khích dân di cư vào khai hoang lập ấp ở vùng Thuận Hóa, Quảng Nam, rồi tiến dần vào Nam Bộ."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Hoàn cảnh: Trong thời kì Trịnh – Nguyễn phân tranh, chúa Nguyễn ở Đàng Trong chủ trương mở mang bờ cõi về phía Nam. Vùng đất phía Nam lúc bấy giờ còn hoang vu, rừng rậm, đầm lầy, dân cư thưa thớt, gồm các tộc người bản địa sinh sống.
- Tổng kết ghi nhớ: Từ thế kỉ XVI–XVIII, chúa Nguyễn tổ chức khai phá vùng đất phía Nam.; Mốc quan trọng: 1698, Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia Định.; Ý nghĩa: mở rộng lãnh thổ đến mũi Cà Mau, xác lập chủ quyền Việt Nam ở Nam Bộ.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Vì sao năm 1698 được coi là mốc quan trọng trong quá trình khai phá vùng đất phía Nam?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 6: Công cuộc khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII (Từ thế kỉ XVI–XVIII, chúa Nguyễn tổ chức khai phá vùng đất phía Nam.; Mốc quan trọng: 1698, Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia Định.; Ý nghĩa: mở rộng lãnh thổ đến mũi Cà Mau, xác lập chủ quyền Việt Nam ở Nam Bộ.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Vì năm 1698, Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam Bộ, lập phủ Gia Định, chính thức thiết lập bộ máy cai quản của chính quyền Đàng Trong trên vùng đất này. Sự kiện đó đánh dấu Nam Bộ chính thức trở thành một bộ phận của lãnh thổ Việt Nam, mở ra giai đoạn phát triển mạnh mẽ của vùng đất phía Nam.
- Bài 4: Anh hoàn thành cách mạng tư sản sớm, kinh tế phát triển, thị trường rộng, khoa học – kĩ thuật tiên tiến.
- Bài 5: Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất tư bản chủ nghĩa đang phát triển với quan hệ sản xuất phong kiến lỗi thời; chế độ phong kiến kìm hãm kinh tế, áp bức nhân dân.
- Bài 6: Quần chúng là lực lượng quyết định: phá ngục Ba-xti, lật đổ quân chủ, đánh bại thù trong giặc ngoài, đưa cách mạng đi lên.