Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 9: Hôm nay và ngày mai? A. Hôm nay là nền tảng của ngày mai; sống tốt hôm nay là cách chuẩn bị tốt nhất cho tương lai. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 9: Hôm nay và ngày mai, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Văn bản nghị luận cần có luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực và lập luận chặt chẽ. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 9: Hôm nay và ngày mai, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bài 9 gồm các văn bản bàn về mối quan hệ giữa hiện tại và tương lai, giữa trách nhiệm của hôm nay và ước mơ của ngày mai. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 9: Hôm nay và ngày mai, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Các văn bản thuộc thể loại nghị luận và tản văn, với lập luận chặt chẽ và giọng văn thuyết phục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 9: Hôm nay và ngày mai, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Xét đoạn văn nghị luận về việc sử dụng thời gian: tác giả đưa ra luận điểm "thời gian là tài sản quý giá nhất của tuổi trẻ", sau đó dùng dẫn chứng về những người thành công nhờ biết quý trọng từng giờ, từng phút để chứng minh. Cách lập luận này khiến người đọc dễ dàng đồng tình.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 9: Hôm nay và ngày mai để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Từ ví dụ trên, em hãy thử viết một đoạn văn ngắn về kế hoạch học tập của mình: hôm nay em cần làm gì, ngày mai em muốn đạt được điều gì. Khi viết, em nhớ đưa ra lí lẽ rõ ràng, ví dụ cụ thể và kết luận thuyết phục. Đó chính là cách vận dụng bài học vào cuộc sống hằng ngày.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Văn bản nghị luận là gì? Nêu mục đích của văn bản nghị luận.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Luận điểm, lí lẽ và dẫn chứng trong văn bản nghị luận là gì?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Đọc đoạn văn sau và xác định luận điểm: > Đọc sách chính là cách rẻ nhất để đi khắp thế gian. Mỗi cuốn sách là một cánh cửa mở ra một vùng đất mới.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Hôm nay là nền tảng của ngày mai; sống tốt hôm nay là cách chuẩn bị tốt nhất cho tương lai."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Văn bản nghị luận cần có luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực và lập luận chặt chẽ."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Bài 9 gồm các văn bản bàn về mối quan hệ giữa hiện tại và tương lai, giữa trách nhiệm của hôm nay và ước mơ của ngày mai."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Các văn bản thuộc thể loại nghị luận và tản văn, với lập luận chặt chẽ và giọng văn thuyết phục."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Bài 9 gồm các văn bản bàn về mối quan hệ giữa hiện tại và tương lai, giữa trách nhiệm của hôm nay và ước mơ của ngày mai. Tác giả nhắc nhở người đọc trân trọng thời gian, sống có mục tiêu và chuẩn bị tốt cho tương lai.
- Tổng kết ghi nhớ: Hôm nay là nền tảng của ngày mai; sống tốt hôm nay là cách chuẩn bị tốt nhất cho tương lai.; Văn bản nghị luận cần có luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực và lập luận chặt chẽ.; Trân trọng thời gian là thói quen quan trọng của người thành công.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Xét đoạn văn nghị luận về việc sử dụng thời gian: tác giả đưa ra luận điểm "thời gian là tài sản quý giá nhất của tuổi trẻ", sau đó dùng dẫn chứng về những người thành công nhờ biết quý trọng từng giờ, từng phút để chứng minh. Cách lập luận này khiến người đọc dễ dàng đồng tình.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 9: Hôm nay và ngày mai (Hôm nay là nền tảng của ngày mai; sống tốt hôm nay là cách chuẩn bị tốt nhất cho tương lai.; Văn bản nghị luận cần có luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực và lập luận chặt chẽ.; Trân trọng thời gian là thói quen quan trọng của người thành công.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Từ ví dụ trên, em hãy thử viết một đoạn văn ngắn về kế hoạch học tập của mình: hôm nay em cần làm gì, ngày mai em muốn đạt được điều gì. Khi viết, em nhớ đưa ra lí lẽ rõ ràng, ví dụ cụ thể và kết luận thuyết phục. Đó chính là cách vận dụng bài học vào cuộc sống hằng ngày.
- Bài 4: Văn bản nghị luận là văn bản dùng lí lẽ, dẫn chứng để bàn về một vấn đề, nhằm thuyết phục người đọc, người nghe. Mục đích: làm sáng tỏ vấn đề, bày tỏ quan điểm, thuyết phục người đọc đồng tình.
- Bài 5: Luận điểm là ý kiến, quan điểm chính của người viết về vấn đề bàn luận. Lí lẽ là những lí do, lập luận làm sáng tỏ luận điểm. Dẫn chứng là sự việc, số liệu, ví dụ cụ thể chứng minh cho luận điểm.
- Bài 6: Luận điểm: "Đọc sách chính là cách rẻ nhất để đi khắp thế gian."