Bài tập — Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Các bước giải quyết vấn đề: xác định vấn đề, tìm cách giải, mô tả thuật toán, thực hiện và kiểm tra. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, có thứ tự; dùng cấu trúc tuần tự, rẽ nhánh và lặp. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Chủ đề này gồm các Bài 12 đến Bài 15, giúp em biết cách dùng máy tính để giải quyết vấn đề một cách có phương pháp.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, có thứ tự để giải quyết một nhiệm vụ; có thể mô tả bằng lời, sơ đồ khối hoặc ngôn ngữ lập trình. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Hãy mô tả thuật toán tính tổng các số từ 1 đến 10.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Bước 1: Đặt tổng $S = 0$, số đếm $i = 1$. Bước 2: Cộng $i$ vào $S$: $S = S + i$. Bước 3: Tăng $i$ lên 1. Bước 4: Nếu $i \le 10$ thì quay lại Bước 2; ngược lại, in ra $S$ và dừng. Thuật toán này dùng cấu trúc lặp: lặp lại việc cộng cho đến khi $i$ vượt quá 10. Kết quả là $S = 55$. Đây là ví dụ đơn giản về cách máy tính giải quyết vấn đề theo từng bước rõ ràng.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). 1 byte bằng bao nhiêu bit? 1 KB xấp xỉ bằng bao nhiêu byte?

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao máy tính có thể lưu trữ được nhiều loại thông tin khác nhau (văn bản, hình ảnh, âm thanh)?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Khi tìm kiếm thông tin trên Internet, em cần làm gì trước tiên?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Các bước giải quyết vấn đề: xác định vấn đề, tìm cách giải, mô tả thuật toán, thực hiện và kiểm tra."
  • Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, có thứ tự; dùng cấu trúc tuần tự, rẽ nhánh và lặp."
  • Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chủ đề này gồm các Bài 12 đến Bài 15, giúp em biết cách dùng máy tính để giải quyết vấn đề một cách có phương pháp."
  • Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, có thứ tự để giải quyết một nhiệm vụ; có thể mô tả bằng lời, sơ đồ khối hoặc ngôn ngữ lập trình."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chủ đề này gồm các Bài 12 đến Bài 15, giúp em biết cách dùng máy tính để giải quyết vấn đề một cách có phương pháp. Một vấn đề thường được giải quyết qua các bước: xác định vấn đề, phân tích và tìm cách giải, mô tả thuật toán, thực hiện trên máy tính và kiểm tra kết quả.
  • Tổng kết ghi nhớ: Các bước giải quyết vấn đề: xác định vấn đề, tìm cách giải, mô tả thuật toán, thực hiện và kiểm tra.; Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, có thứ tự; dùng cấu trúc tuần tự, rẽ nhánh và lặp.; Cần kiểm thử với nhiều dữ liệu và gỡ lỗi để chương trình chạy đúng.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Hãy mô tả thuật toán tính tổng các số từ 1 đến 10.
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính (Các bước giải quyết vấn đề: xác định vấn đề, tìm cách giải, mô tả thuật toán, thực hiện và kiểm tra.; Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, có thứ tự; dùng cấu trúc tuần tự, rẽ nhánh và lặp.; Cần kiểm thử với nhiều dữ liệu và gỡ lỗi để chương trình chạy đúng.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Bước 1: Đặt tổng $S = 0$, số đếm $i = 1$. Bước 2: Cộng $i$ vào $S$: $S = S + i$. Bước 3: Tăng $i$ lên 1. Bước 4: Nếu $i \le 10$ thì quay lại Bước 2; ngược lại, in ra $S$ và dừng. Thuật toán này dùng cấu trúc lặp: lặp lại việc cộng cho đến khi $i$ vượt quá 10. Kết quả là $S = 55$. Đây là ví dụ đơn giản về cách máy tính giải quyết vấn đề theo từng bước rõ ràng.
• Bài 4: 1 byte = 8 bit. 1 KB xấp xỉ 1 024 byte.
• Bài 5: Vì mọi loại thông tin đều được mã hoá thành dãy các số 0 và 1 nên máy tính chỉ cần lưu trữ và xử lí một dạng dữ liệu duy nhất.
• Bài 6: Xác định rõ mình cần tìm thông tin gì (xác định nhu cầu thông tin, chọn từ khoá phù hợp).