Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 4: Đạo đức và văn hóa trong sử dụng công nghệ kĩ thuật số? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Tôn trọng bản quyền: không sao chép nội dung của người khác khi chưa được phép. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 4: Đạo đức và văn hóa trong sử dụng công nghệ kĩ thuật số, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Không tung tin giả, không bắt nạt, không bình luận ác ý trên mạng.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Đạo đức và văn hóa trong sử dụng công nghệ kĩ thuật số, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Công nghệ kĩ thuật số giúp con người học tập, làm việc và giải trí thuận tiện hơn, nhưng cũng đòi hỏi người dùng phải có đạo đức và văn hóa khi sử dụng. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 4: Đạo đức và văn hóa trong sử dụng công nghệ kĩ thuật số, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Văn hóa ứng xử trên mạng bao gồm: dùng lời lẽ lịch sự, tôn trọng ý kiến khác biệt, không lan truyền nội dung bạo lực hay phản cảm, xin phép trước khi đăng hình ảnh có mặt người khác. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Đạo đức và văn hóa trong sử dụng công nghệ kĩ thuật số, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Bạn Mai tìm được một bài văn mẫu trên mạng và định chép nguyên văn nộp cho cô giáo. Mai làm vậy có đúng không?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 4: Đạo đức và văn hóa trong sử dụng công nghệ kĩ thuật số để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Không đúng. Chép nguyên văn bài của người khác mà không ghi nguồn là vi phạm bản quyền và thiếu trung thực. Mai có thể đọc bài mẫu để tham khảo ý tưởng, sau đó tự viết bằng lời của mình và ghi rõ nguồn tham khảo nếu có trích dẫn. Đây là cách học tập trung thực và tôn trọng công sức của tác giả.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một file nhạc có dung lượng 5 MB. Em hãy cho biết: để lưu 10 file nhạc như vậy, cần ít nhất bao nhiêu MB dung lượng trống? (Giả sử mỗi file đúng 5 MB.)
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Em hãy mô tả bằng lời của mình cách máy tính biểu diễn một bức ảnh màu dưới dạng số.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một đoạn âm thanh được số hoá bằng cách lấy mẫu. Em hãy giải thích vì sao số lần lấy mẫu càng nhiều thì âm thanh nghe lại càng giống âm thanh gốc.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tôn trọng bản quyền: không sao chép nội dung của người khác khi chưa được phép."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Không tung tin giả, không bắt nạt, không bình luận ác ý trên mạng."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Công nghệ kĩ thuật số giúp con người học tập, làm việc và giải trí thuận tiện hơn, nhưng cũng đòi hỏi người dùng phải có đạo đức và văn hóa khi sử dụng."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Văn hóa ứng xử trên mạng bao gồm: dùng lời lẽ lịch sự, tôn trọng ý kiến khác biệt, không lan truyền nội dung bạo lực hay phản cảm, xin phép trước khi đăng hình ảnh có mặt người khác."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Công nghệ kĩ thuật số giúp con người học tập, làm việc và giải trí thuận tiện hơn, nhưng cũng đòi hỏi người dùng phải có đạo đức và văn hóa khi sử dụng. Đạo đức trong môi trường số thể hiện ở việc: tôn trọng bản quyền, không sao chép bài viết, hình ảnh, phần mềm của người khác khi chưa được phép; không tung tin giả, không bình luận ác ý, không bắt nạt qua mạng; bảo vệ thông tin cá nhân của mình và của người khác.
- Tổng kết ghi nhớ: Tôn trọng bản quyền: không sao chép nội dung của người khác khi chưa được phép.; Không tung tin giả, không bắt nạt, không bình luận ác ý trên mạng.; Ứng xử văn hóa: lịch sự, tôn trọng, xin phép trước khi đăng hình ảnh có người khác.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Bạn Mai tìm được một bài văn mẫu trên mạng và định chép nguyên văn nộp cho cô giáo. Mai làm vậy có đúng không?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 4: Đạo đức và văn hóa trong sử dụng công nghệ kĩ thuật số (Tôn trọng bản quyền: không sao chép nội dung của người khác khi chưa được phép.; Không tung tin giả, không bắt nạt, không bình luận ác ý trên mạng.; Ứng xử văn hóa: lịch sự, tôn trọng, xin phép trước khi đăng hình ảnh có người khác.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Không đúng. Chép nguyên văn bài của người khác mà không ghi nguồn là vi phạm bản quyền và thiếu trung thực. Mai có thể đọc bài mẫu để tham khảo ý tưởng, sau đó tự viết bằng lời của mình và ghi rõ nguồn tham khảo nếu có trích dẫn. Đây là cách học tập trung thực và tôn trọng công sức của tác giả.
- Bài 4: Cần ít nhất 50 MB (5 × 10 = 50).
- Bài 5: Máy tính chia bức ảnh thành lưới các điểm ảnh (pixel). Mỗi điểm ảnh có một màu sắc được mã hoá bằng các con số nhị phân. Toàn bộ bức ảnh trở thành một dãy số dài.
- Bài 6: Vì lấy mẫu càng nhiều lần thì càng ghi lại được nhiều chi tiết của sóng âm gốc, nên khi phát lại, âm thanh càng giống âm thanh ban đầu.