1. Kiến thức trọng tâm
Thu thập dữ liệu là bước đầu tiên của thống kê. Ta có thể thu thập dữ liệu bằng nhiều cách: quan sát trực tiếp, làm thí nghiệm, lập phiếu hỏi, phỏng vấn, hoặc tra cứu từ nguồn có sẵn như sách báo, internet. Khi thu thập, cần xác định rõ mục đích và đối tượng để dữ liệu thu được phù hợp, đầy đủ và đáng tin cậy.
Sau khi thu thập, dữ liệu cần được phân loại. Có hai loại dữ liệu chính: dữ liệu là số (dữ liệu định lượng), ví dụ chiều cao, cân nặng, điểm kiểm tra; và dữ liệu không là số (dữ liệu định tính), ví dụ màu sắc yêu thích, môn thể thao, quê quán. Dữ liệu định lượng có thể là số rời rạc hoặc số liên tục, còn dữ liệu định tính thường được phân theo nhóm.
Việc phân loại dữ liệu giúp ta sắp xếp thông tin một cách khoa học, dễ thống kê và dễ biểu diễn bằng bảng hoặc biểu đồ ở các bài học tiếp theo. Khi phân loại, cần đảm bảo mỗi dữ liệu thuộc đúng một nhóm, các nhóm không chồng chéo và bao quát hết dữ liệu.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ. Một lớp 8 khảo sát môn thể thao yêu thích của 40 học sinh và ghi lại: bóng đá 15, cầu lông 10, bơi 8, bóng rổ 7. Hãy xác định loại dữ liệu và cách phân loại.
Lời giải. Đây là dữ liệu không là số (dữ liệu định tính), được phân thành 4 nhóm: bóng đá, cầu lông, bơi, bóng rổ. Mỗi học sinh thuộc đúng một nhóm, tổng số học sinh là , khớp với sĩ số lớp.
3. Ghi nhớ
- Thu thập dữ liệu bằng quan sát, thí nghiệm, phiếu hỏi, phỏng vấn hoặc tra cứu nguồn có sẵn.
- Phân loại thành dữ liệu là số (định lượng) và dữ liệu không là số (định tính).
- Mỗi dữ liệu thuộc đúng một nhóm, các nhóm không chồng chéo và bao quát hết dữ liệu.