1. Kiến thức trọng tâm
Sau khi thu thập và phân loại, dữ liệu thường được biểu diễn bằng bảng thống kê hoặc biểu đồ để dễ quan sát và so sánh. Bảng thống kê liệt kê các giá trị dữ liệu cùng tần số tương ứng, giúp ta đọc chính xác từng con số. Khi lập bảng, cần ghi rõ tiêu đề, các cột, đơn vị và tổng số liệu.
Các loại biểu đồ thường dùng gồm: biểu đồ cột, biểu đồ đoạn thẳng, biểu đồ hình quạt tròn và biểu đồ tranh. Biểu đồ cột thích hợp để so sánh các giá trị; biểu đồ đoạn thẳng thể hiện sự thay đổi theo thời gian; biểu đồ hình quạt tròn thể hiện tỉ lệ phần trăm của các thành phần trong tổng thể; biểu đồ tranh dùng hình ảnh tượng trưng cho số lượng.
Việc chọn đúng loại biểu đồ rất quan trọng: dữ liệu định tính thường dùng biểu đồ cột hoặc quạt tròn, dữ liệu thay đổi theo thời gian thường dùng biểu đồ đoạn thẳng. Một biểu đồ tốt phải có tiêu đề, chú thích, trục ghi rõ đơn vị và tỉ lệ cân đối.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ. Điểm kiểm tra Toán của tổ 1 gồm: 6, 7, 8, 8, 9, 9, 10, 10. Hãy lập bảng tần số và cho biết loại biểu đồ phù hợp để so sánh số học sinh đạt từng mức điểm.
Lời giải. Bảng tần số: điểm 6 có 1 học sinh, điểm 7 có 1, điểm 8 có 2, điểm 9 có 2, điểm 10 có 2. Tổng là học sinh. Để so sánh số học sinh ở từng mức điểm, biểu đồ cột là phù hợp nhất.
3. Ghi nhớ
- Bảng thống kê cho số liệu chính xác; biểu đồ cho hình ảnh trực quan, dễ so sánh.
- Biểu đồ cột để so sánh, biểu đồ đoạn thẳng để theo dõi thay đổi, biểu đồ quạt tròn để thể hiện tỉ lệ.
- Biểu đồ phải có tiêu đề, chú thích và trục ghi rõ đơn vị.