1. Kiến thức trọng tâm
Biến đổi khí hậu là sự thay đổi của khí hậu do hoạt động của con người và tự nhiên, biểu hiện ở nhiệt độ tăng, mưa thay đổi bất thường, nước biển dâng. Đồng bằng sông Cửu Long là một trong những vùng chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu ở Việt Nam vì địa hình thấp, giáp biển, phụ thuộc lớn vào nguồn nước sông Mê Công.
Tác động của biến đổi khí hậu đối với vùng thể hiện rõ ở nhiều mặt. Về sản xuất: xâm nhập mặn làm giảm diện tích lúa, cây ăn quả bị thiệt hại, nuôi trồng thủy sản gặp khó khăn; hạn hán gây thiếu nước tưới và nước sinh hoạt. Về môi trường: sạt lở bờ sông, bờ biển ngày càng nghiêm trọng, nhiều nhà dân bị cuốn trôi; hệ sinh thái rừng ngập mặn suy giảm. Về đời sống: thu nhập nông dân giảm, một bộ phận người dân phải di cư, nguy cơ thiếu nước sạch và dịch bệnh tăng.
Để ứng phó, cần chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng thích ứng: trồng giống chịu mặn, mô hình tôm – lúa, nuôi thủy sản nước lợ; xây dựng công trình ngăn mặn, giữ ngọt; trồng rừng ngập mặn; nâng cao nhận thức cộng đồng và quy hoạch phát triển bền vững.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Nêu hai tác động của xâm nhập mặn đến sản xuất nông nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long và một giải pháp thích ứng.
Lời giải: Hai tác động: nước mặn làm lúa bị chết, năng suất giảm; cây ăn quả, rau màu bị héo úa, thiệt hại nặng. Một giải pháp thích ứng là chuyển sang trồng giống lúa chịu mặn hoặc mô hình tôm – lúa kết hợp, vừa tận dụng nước mặn nuôi tôm mùa khô, vừa trồng lúa mùa mưa.
3. Ghi nhớ
- Đồng bằng sông Cửu Long chịu tác động nặng của biến đổi khí hậu: xâm nhập mặn, hạn hán, sạt lở.
- Tác động: giảm sản lượng nông nghiệp, suy giảm môi trường, ảnh hưởng đời sống.
- Giải pháp: chuyển đổi sản xuất thích ứng, công trình ngăn mặn, trồng rừng ngập mặn.