Phạm vi: Bài 6 (Quản lí thời gian hiệu quả), Bài 7 (Thích ứng với thay đổi), Bài 8 (Tiêu dùng thông minh), Bài 9 (Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí), Bài 10 (Quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ nộp thuế) và ôn tập các bài trên.
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Quản lí thời gian hiệu quả là gì? Nêu hai lợi ích của quản lí thời gian hiệu quả.
Bài 2. Điền từ thích hợp vào chỗ trống: "Quản lí thời gian hiệu quả là sắp xếp công việc theo thứ tự …………… và sử dụng thời gian hợp lí để đạt ……………"
Bài 3. Bạn Nam lập thời gian biểu nhưng thường không thực hiện đúng vì mải chơi game. Theo em, Nam cần làm gì để thực hiện đúng thời gian biểu?
Bài 4. Khoanh vào đáp án đúng: Hành vi nào sau đây thể hiện quản lí thời gian hiệu quả? A. Để bài tập đến sát hạn mới làm. B. Làm bài tập ngay trong ngày được giao. C. Vừa học vừa xem điện thoại liên tục. D. Nhận nhiều việc cùng lúc nhưng không hoàn thành việc nào.
Bài 5. Thích ứng với thay đổi là gì? Nêu một ví dụ về thích ứng với thay đổi trong học tập.
Bài 6. Đúng hay sai? "Khi chuyển sang môi trường mới, học sinh nên giữ nguyên mọi thói quen cũ dù không còn phù hợp." Giải thích ngắn gọn.
Bài 7. Bạn Hoa chuyển lớp mới, chủ động giới thiệu bản thân và tham gia hoạt động chung của lớp. Em hãy nhận xét hành vi của Hoa.
Bài 8. Tiêu dùng thông minh là gì? Nêu hai biểu hiện của tiêu dùng thông minh.
Bài 9. Khoanh vào đáp án đúng: Hành vi nào sau đây KHÔNG phải là tiêu dùng thông minh? A. So sánh giá cả trước khi mua. B. Mua hàng theo trào lưu dù không có nhu cầu. C. Kiểm tra hạn sử dụng trước khi mua thực phẩm. D. Lập danh sách những thứ cần mua trước khi đi chợ.
Bài 10. Khi phát hiện hàng hóa kém chất lượng, người tiêu dùng nên làm gì? Nêu hai việc cần làm.
Bài 11. Vi phạm pháp luật là gì? Nêu một ví dụ về vi phạm pháp luật.
Bài 12. Điền từ thích hợp vào chỗ trống: "Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm …………… và tội phạm ……………"
Bài 13. Công dân có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề nào? Nêu một nghĩa vụ của người kinh doanh.
Bài 14. Đúng hay sai? "Thuế là khoản tiền người dân tự nguyện đóng góp, không bắt buộc." Giải thích ngắn gọn.
Phần 2: Nâng cao
Bài 15. Tình huống: Bạn Lan có nhiều bài tập, lịch học thêm và hoạt động ngoại khóa trong tuần. Em hãy giúp Lan lập một thời gian biểu hợp lí cho một ngày trong tuần, trong đó có thời gian học, nghỉ ngơi và vui chơi.
Bài 16. Tình huống: Lớp 9B phải chuyển sang học trực tuyến một tuần vì trường sửa chữa. Một số bạn không vào học đúng giờ. Em hãy đề xuất ba việc cần làm để thích ứng tốt với hình thức học tập mới.
Bài 17. Tình huống: Bạn Minh thấy quảng cáo "giảm giá 70%" một đôi giày trên mạng và muốn mua ngay dù không cần. Em hãy phân tích và tư vấn cho Minh cách quyết định đúng đắn.
Bài 18. Phân biệt vi phạm hành chính và vi phạm hình sự. Mỗi loại cho một ví dụ minh họa.
Bài 19. Tình huống: Một cửa hàng bán thực phẩm quá hạn sử dụng. Em hãy nêu vi phạm của cửa hàng, hậu quả có thể xảy ra và việc người tiêu dùng cần làm.
Bài 20. Tình huống: Anh trai của Nam mở cửa hàng nhưng không kê khai, nộp thuế. Em hãy nhận xét hành vi đó và nêu hậu quả có thể xảy ra.
Bài 21. Nêu ba quyền cơ bản của người tiêu dùng và giải thích vì sao người tiêu dùng cần biết các quyền đó.
Bài 22. Tình huống: Bạn Tuấn chuyển từ trường ở xã lên trường ở huyện, thấy chương trình học nặng hơn và bạn bè xa lạ nên muốn bỏ học. Em hãy tư vấn cho Tuấn cách thích ứng với môi trường mới.
Bài 23. Theo em, vì sao nhà nước quy định công dân phải nộp thuế? Nêu hai việc mà tiền thuế được dùng để chi trả trong đời sống.
Bài 24. Viết một đoạn văn ngắn (5–7 câu) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của việc quản lí thời gian hiệu quả đối với học sinh lớp 9.
Đáp án
Bài 1. Quản lí thời gian hiệu quả là sắp xếp công việc theo thứ tự ưu tiên và sử dụng thời gian hợp lí để đạt mục tiêu. Hai lợi ích: hoàn thành công việc đúng hạn; giảm căng thẳng; có thời gian nghỉ ngơi hợp lí; nâng cao kết quả học tập.
Bài 2. Từ cần điền: "ưu tiên" và "mục tiêu".
Bài 3. Nam cần thực hiện nghiêm thời gian biểu: đặt báo thức, ưu tiên việc học trước, chơi sau; hạn chế yếu tố gây xao nhãng như tắt thông báo điện thoại; kiểm tra việc đã làm mỗi tối; nhờ bố mẹ, bạn bè nhắc nhở.
Bài 4. Đáp án đúng: B.
Bài 5. Thích ứng với thay đổi là khả năng điều chỉnh suy nghĩ, hành vi cho phù hợp với hoàn cảnh mới. Ví dụ: khi nhà trường thay đổi thời khóa biểu, học sinh cập nhật thời khóa biểu mới và điều chỉnh kế hoạch học tập.
Bài 6. Sai. Khi chuyển sang môi trường mới, học sinh cần điều chỉnh thói quen cho phù hợp, giữ lại những thói quen tốt và thay đổi những thói quen không còn phù hợp.
Bài 7. Hành vi của Hoa thể hiện thích ứng tốt với thay đổi: chủ động, cởi mở, nhanh chóng hòa nhập với môi trường mới.
Bài 8. Tiêu dùng thông minh là chi tiêu hợp lí, đúng nhu cầu, cân nhắc giá cả, chất lượng và khả năng tài chính trước khi mua. Hai biểu hiện: mua sắm theo nhu cầu thực tế; so sánh giá cả, kiểm tra chất lượng trước khi mua.
Bài 9. Đáp án đúng: B.
Bài 10. Người tiêu dùng nên: giữ hóa đơn và bằng chứng; liên hệ với người bán để yêu cầu đổi, trả hàng hoặc hoàn tiền; phản ánh với cơ quan chức năng nếu người bán không giải quyết.
Bài 11. Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện. Ví dụ: đi xe máy không đội mũ bảo hiểm; trộm cắp tài sản; vay tiền không trả đúng hạn theo hợp đồng.
Bài 12. Từ cần điền: "rất nghiêm trọng" và "đặc biệt nghiêm trọng".
Bài 13. Công dân có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm. Một nghĩa vụ của người kinh doanh: đăng kí kinh doanh; kê khai và nộp thuế đầy đủ, đúng hạn; bán hàng hóa rõ nguồn gốc, bảo đảm chất lượng.
Bài 14. Sai. Thuế là khoản thu bắt buộc của nhà nước; tổ chức, cá nhân có thu nhập thuộc diện chịu thuế phải kê khai và nộp thuế đầy đủ, đúng hạn theo quy định của pháp luật.
Bài 15. Thời gian biểu hợp lí cần: có giờ học tập trung, giờ làm bài tập, giờ nghỉ ngơi, vui chơi, ăn uống và ngủ đủ giấc; sắp xếp việc quan trọng, khẩn cấp trước; không dồn quá nhiều việc vào buổi tối. (Chấm theo tính hợp lí, đầy đủ các hoạt động.)
Bài 16. Ba việc cần làm: vào học đúng giờ, chuẩn bị bài trước, tắt ứng dụng gây xao nhãng; chủ động tương tác, hỏi thầy cô khi chưa hiểu; ghi chép bài đầy đủ, hoàn thành bài tập đúng hạn.
Bài 17. Minh không nên mua ngay vì quảng cáo "giảm giá sốc" có thể không đúng sự thật, giá gốc có thể đã bị nâng lên. Minh cần: xem xét mình có thực sự cần đôi giày đó không; kiểm tra giá gốc, chất lượng, uy tín người bán; chỉ mua khi có nhu cầu thực tế và đủ khả năng chi trả.
Bài 18. Vi phạm hành chính: vi phạm quy định quản lí nhà nước nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Ví dụ: lấn chiếm vỉa hè, xả rác nơi công cộng. Vi phạm hình sự: hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật Hình sự. Ví dụ: trộm cắp tài sản có giá trị lớn, cố ý gây thương tích.
Bài 19. Vi phạm: kinh doanh hàng hóa quá hạn sử dụng vi phạm quy định về an toàn thực phẩm và quyền được bảo đảm an toàn của người tiêu dùng. Hậu quả: bị xử phạt hành chính, tịch thu, tiêu hủy hàng hóa; phải bồi thường thiệt hại; nếu gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Người tiêu dùng cần: ngừng sử dụng sản phẩm, giữ hóa đơn, phản ánh với người bán hoặc cơ quan chức năng.
Bài 20. Hành vi của anh trai Nam vi phạm pháp luật: trốn thuế, không thực hiện nghĩa vụ nộp thuế. Hậu quả: bị xử phạt hành chính, buộc truy thu thuế; nếu mức độ nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự; mất uy tín kinh doanh.
Bài 21. Ba quyền cơ bản của người tiêu dùng: được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về hàng hóa, dịch vụ; được bảo đảm an toàn; được lựa chọn hàng hóa, dịch vụ; được khiếu nại, yêu cầu bồi thường khi quyền lợi bị xâm phạm. Người tiêu dùng cần biết các quyền đó để tự bảo vệ mình, mua sắm an toàn và yêu cầu được giải quyết khi quyền lợi bị xâm phạm.
Bài 22. Tư vấn cho Tuấn: giữ thái độ tích cực, coi môi trường mới là cơ hội học hỏi; chủ động làm quen bạn mới, tham gia hoạt động lớp; điều chỉnh phương pháp học, lập kế hoạch học tập, chia nhỏ mục tiêu; chia sẻ khó khăn với gia đình, thầy cô để được hỗ trợ.
Bài 23. Nhà nước quy định công dân phải nộp thuế vì thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, dùng để chi cho các hoạt động công. Hai việc tiền thuế được dùng để chi trả: xây dựng trường học, bệnh viện, đường sá; chi cho giáo dục, y tế, an ninh quốc phòng, an sinh xã hội.
Bài 24. Đoạn văn cần nêu được: quản lí thời gian hiệu quả giúp học sinh lớp 9 hoàn thành bài tập đúng hạn, ôn tập tốt cho kì thi, giảm căng thẳng, có thời gian nghỉ ngơi và rèn luyện, hình thành tính kỉ luật, tự giác. (Chấm theo nội dung, trình bày mạch lạc, đủ số câu.)