- Phạm vi: Chủ đề 1: Em với nhà trường (tôn trọng sự khác biệt và sống hài hòa với bạn bè, thầy cô; phòng chống bắt nạt học đường; xây dựng truyền thống nhà trường và lập kế hoạch lao động công ích) + Chủ đề 2: Khám phá bản thân (tạo động lực cho bản thân; khám phá khả năng thích nghi của bản thân; ứng phó với căng thẳng và áp lực; xây dựng ngân sách cá nhân hợp lí).
Phần 1: Cơ bản (Bài 1–18)
Bài 1. Khả năng thích nghi là gì? A. Điều chỉnh bản thân phù hợp với môi trường, hoàn cảnh mới. B. Bắt mọi người thay đổi theo mình. C. Tránh mọi thay đổi. D. Giữ nguyên mọi thói quen.
Bài 2. Dấu hiệu nào sau đây cho thấy em đang căng thẳng? A. Mệt mỏi, khó ngủ, khó tập trung. B. Vui vẻ, ngủ ngon. C. Học tập tiến bộ. D. Thích tham gia hoạt động.
Bài 3. Ngân sách cá nhân hợp lí giúp em điều gì? A. Chi tiêu có kế hoạch, tiết kiệm cho việc cần thiết. B. Tiêu hết tiền ngay đầu tháng. C. Vay nợ bạn bè. D. Mua mọi thứ mình thích.
Bài 4. Khi căng thẳng vì thi cử, cách ứng phó lành mạnh là gì? A. Hít thở sâu, sắp xếp thời gian học – nghỉ hợp lí. B. Thức trắng đêm liên tục. C. Đổ lỗi cho người khác. D. Bỏ thi.
Bài 5. Đúng hay Sai? "Thích nghi là tránh mọi thay đổi."
Bài 6. Đúng hay Sai? "Ghi chép chi tiêu giúp quản lí ngân sách cá nhân."
Bài 7. Đúng hay Sai? "Chia sẻ lo lắng với người tin cậy giúp giảm căng thẳng."
Bài 8. Đúng hay Sai? "Bắt nạt qua mạng không gây hại vì chỉ xảy ra trên mạng."
Bài 9. Nêu 2 cách rèn luyện khả năng thích nghi.
Bài 10. Nêu 2 cách ứng phó với căng thẳng.
Bài 11. Nêu 2 nguyên tắc khi lập ngân sách cá nhân.
Bài 12. Nêu 2 biểu hiện của bắt nạt qua mạng.
Bài 13. Khi vào lớp mới, em nên làm gì? A. Chủ động làm quen, tìm hiểu nội quy và cách học mới. B. Thu mình, không nói chuyện với ai. C. Chê trường mới. D. Bỏ học.
Bài 14. Khoản chi nào sau đây là cần thiết trong ngân sách cá nhân của học sinh? A. Mua đồ dùng học tập. B. Mua đồ chơi đắt tiền theo trào lưu. C. Chơi game nạp tiền. D. Mua quà tặng xa xỉ.
Bài 15. Bắt nạt qua mạng là gì? A. Dùng tin nhắn, mạng xã hội để đe dọa, bêu xấu bạn. B. Nhắn tin hỏi bài. C. Khen bạn trên mạng. D. Mời bạn chơi game.
Bài 16. Để tạo động lực học tập, em nên làm gì? A. Đặt mục tiêu cụ thể, vừa sức. B. Đặt mục tiêu không thể đạt được. C. Chờ người khác thúc ép. D. So sánh mình với bạn giỏi rồi nản chí.
Bài 17. Nêu 2 việc học sinh có thể làm để phòng chống bắt nạt học đường.
Bài 18. Nêu 2 hậu quả của bắt nạt học đường.
Phần 2: Nâng cao (Bài 19–26)
Bài 19 (Tình huống). Minh chuyển đến trường mới và cảm thấy lạc lõng. Em hãy tư vấn 3 việc giúp Minh thích nghi với môi trường mới.
Bài 20 (Tình huống). Hoa căng thẳng trước kì thi, mất ngủ nhiều đêm. Em sẽ khuyên Hoa làm gì?
Bài 21 (Bài toán ngân sách). An có 150.000 đồng tiền tiêu vặt trong 1 tuần. Em hãy giúp An lập ngân sách tuần (ăn sáng, đồ dùng học tập, tiết kiệm, chi phát sinh) sao cho tổng đúng 150.000 đồng.
Bài 22 (Tình huống). Một bạn rủ em tham gia nhóm chat nói xấu một bạn khác. Em sẽ xử lí như thế nào?
Bài 23. Đúng hay Sai? Giải thích: "Người thích nghi tốt là người luôn đồng ý với mọi thay đổi."
Bài 24. Phân biệt bắt nạt học đường trực tiếp và bắt nạt qua mạng, mỗi loại nêu 1 ví dụ.
Bài 25. Nêu 3 cách tạo động lực khi gặp môn học khó.
Bài 26. Em hãy nêu kế hoạch ứng phó căng thẳng của bản thân trước kì thi (ít nhất 3 việc).
Đáp án
Phần 1: 1–A, 2–A, 3–A, 4–A, 5–Sai, 6–Đúng, 7–Đúng, 8–Sai, 9–Ví dụ: chủ động làm quen với bạn mới; tìm hiểu nội quy, cách học của môi trường mới; tham gia hoạt động chung, 10–Ví dụ: hít thở sâu, vận động nhẹ; chia sẻ với người tin cậy; sắp xếp thời gian học – nghỉ hợp lí, 11–Ví dụ: liệt kê thu nhập và các khoản chi; ưu tiên chi cần thiết; dành một phần để tiết kiệm, 12–Ví dụ: đe dọa bạn qua tin nhắn; tung tin đồn xấu về bạn trên mạng xã hội; lập nhóm chat nói xấu bạn, 13–A, 14–A, 15–A, 16–A, 17–Ví dụ: không trêu chọc, cô lập bạn; can ngăn an toàn và báo thầy cô; an ủi, giúp đỡ nạn nhân, 18–Ví dụ: nạn nhân tổn thương tinh thần, sợ đến trường; kết quả học tập giảm; tập thể lớp mất đoàn kết.
Phần 2: 19–Chủ động làm quen với bạn mới; tìm hiểu nội quy và cách học của trường mới; tham gia hoạt động chung; nhờ thầy cô, bạn bè giúp đỡ, 20–Lập thời gian biểu ôn tập hợp lí; ôn tập từng phần nhỏ thay vì dồn dập; nghỉ ngơi, vận động nhẹ; chia sẻ lo lắng với cha mẹ, thầy cô, bạn bè, 21–Ví dụ: ăn sáng 70.000đ; đồ dùng học tập 30.000đ; tiết kiệm 30.000đ; chi phát sinh 20.000đ. Tổng = 150.000đ, có khoản tiết kiệm, ưu tiên chi cần thiết, 22–Từ chối tham gia; khuyên bạn dừng lại; không chia sẻ tin xấu; báo thầy cô nếu tin đồn lan rộng, 23–Sai. Thích nghi là điều chỉnh bản thân cho phù hợp với hoàn cảnh mới nhưng vẫn giữ quan điểm và giá trị đúng đắn, không phải đồng ý mù quáng với mọi thay đổi, 24–Bắt nạt trực tiếp: xảy ra mặt đối mặt (ví dụ: đánh bạn, đe dọa trực tiếp). Bắt nạt qua mạng: dùng tin nhắn, mạng xã hội (ví dụ: tung tin đồn, bêu xấu bạn), 25–Ví dụ: chia mục tiêu lớn thành bước nhỏ; tìm cách học thú vị (học nhóm, xem video minh họa); nhờ thầy cô, bạn bè giúp đỡ; tự thưởng khi có tiến bộ, 26–Ví dụ: lập thời gian biểu ôn tập; ôn tập từng phần nhỏ; nghỉ ngơi, vận động hợp lí; chia sẻ lo lắng với người tin cậy.