- Phạm vi: Toàn HK1 — Chủ đề 1: Em với nhà trường (tôn trọng sự khác biệt và sống hài hòa với bạn bè, thầy cô; phòng chống bắt nạt học đường; xây dựng truyền thống nhà trường và lập kế hoạch lao động công ích) + Chủ đề 2: Khám phá bản thân (tạo động lực cho bản thân; khám phá khả năng thích nghi của bản thân; ứng phó với căng thẳng và áp lực; xây dựng ngân sách cá nhân hợp lí).
Phần 1: Cơ bản (Bài 1–18)
Bài 1. Tôn trọng sự khác biệt là gì? A. Chấp nhận và tôn trọng những điểm khác biệt của mỗi người. B. Ép mọi người phải giống nhau. C. Tránh xa người khác mình. D. Chỉ tôn trọng người giỏi.
Bài 2. Hành vi nào sau đây là bắt nạt học đường? A. Đe dọa, đánh bạn để lấy tiền. B. Nhắc bạn trực nhật. C. Mời bạn cùng học nhóm. D. Khen bạn hát hay.
Bài 3. Lao động công ích giúp học sinh rèn luyện điều gì? A. Tinh thần trách nhiệm và ý thức vì tập thể. B. Tính ích kỉ. C. Thói quen ỷ lại. D. Thói quen trốn việc.
Bài 4. Động lực học tập bền vững nhất đến từ đâu? A. Mục tiêu rõ ràng và niềm yêu thích học tập. B. Sợ bị phạt. C. Muốn khoe khoang. D. Áp lực từ người khác.
Bài 5. Đúng hay Sai? "Thích nghi là tránh mọi thay đổi."
Bài 6. Đúng hay Sai? "Ghi chép chi tiêu giúp quản lí ngân sách cá nhân."
Bài 7. Đúng hay Sai? "Chia sẻ lo lắng với người tin cậy giúp giảm căng thẳng."
Bài 8. Đúng hay Sai? "Bắt nạt qua mạng không gây hại vì chỉ xảy ra trên mạng."
Bài 9. Nêu 2 biểu hiện của việc tôn trọng sự khác biệt trong lớp học.
Bài 10. Nêu 2 việc học sinh có thể làm để phòng chống bắt nạt học đường.
Bài 11. Nêu 2 cách ứng phó với căng thẳng.
Bài 12. Nêu 2 nguyên tắc khi lập ngân sách cá nhân.
Bài 13. Khi căng thẳng kéo dài, em nên làm gì? A. Chia sẻ với người tin cậy và tìm cách giải tỏa lành mạnh. B. Giữ kín, chịu đựng một mình. C. Thức khuya chơi game. D. Đổ lỗi cho người khác.
Bài 14. Khoản chi nào sau đây là cần thiết trong ngân sách cá nhân của học sinh? A. Mua đồ dùng học tập. B. Mua đồ chơi đắt tiền theo trào lưu. C. Chơi game nạp tiền. D. Mua quà tặng xa xỉ.
Bài 15. Khả năng thích nghi là gì? A. Điều chỉnh bản thân phù hợp với môi trường, hoàn cảnh mới. B. Bắt mọi người thay đổi theo mình. C. Tránh mọi thay đổi. D. Giữ nguyên mọi thói quen.
Bài 16. Ngân sách cá nhân hợp lí là gì? A. Kế hoạch thu – chi có mục đích, ưu tiên chi cần thiết và có tiết kiệm. B. Tiêu hết tiền ngay khi có. C. Mua sắm theo cảm xúc. D. Vay nợ để tiêu xài.
Bài 17. Nêu 2 hậu quả của bắt nạt học đường.
Bài 18. Nêu 2 cách rèn luyện khả năng thích nghi.
Phần 2: Nâng cao (Bài 19–28)
Bài 19 (Tình huống). Em chứng kiến bạn bị bắt nạt trên mạng xã hội. Em sẽ xử lí như thế nào?
Bài 20 (Bài toán ngân sách). Em có 200.000 đồng tiền tiêu vặt trong 1 tháng. Hãy lập ngân sách tháng (ăn sáng, đồ dùng học tập, tiết kiệm, chi phát sinh) sao cho tổng đúng 200.000 đồng.
Bài 21 (Tình huống). Sắp lên lớp 10, em cảm thấy lo lắng về môi trường học tập mới. Hãy nêu kế hoạch thích nghi của bản thân (ít nhất 3 việc).
Bài 22. Đúng hay Sai? Giải thích: "Ngân sách cá nhân chỉ dành cho người lớn."
Bài 23. Phân tích 3 hậu quả của bắt nạt học đường đối với nạn nhân và tập thể lớp.
Bài 24. Nêu 3 cách rèn luyện khả năng thích nghi và 2 cách ứng phó căng thẳng em đã áp dụng hoặc sẽ áp dụng.
Bài 25. Viết kế hoạch xây dựng truyền thống nhà trường cho lớp em trong học kì tới (ít nhất 3 hoạt động).
Bài 26. Nêu 3 việc học sinh cần làm để phòng chống bắt nạt học đường và 1 việc em sẽ thực hiện ngay.
Bài 27 (Tình huống). Một bạn rủ em mua đồ theo trào lưu vượt quá số tiền tiêu vặt của em. Em sẽ xử lí như thế nào?
Bài 28 (Tình huống). Em bị căng thẳng vì áp lực điểm số. Hãy nêu kế hoạch ứng phó của bản thân (ít nhất 3 việc).
Đáp án
Phần 1: 1–A, 2–A, 3–A, 4–A, 5–Sai, 6–Đúng, 7–Đúng, 8–Sai, 9–Ví dụ: lắng nghe ý kiến khác mình mà không chê bai; không trêu chọc ngoại hình, sở thích, quê quán của bạn; giúp đỡ bạn mới hòa nhập, 10–Ví dụ: không trêu chọc, cô lập bạn; can ngăn an toàn và báo thầy cô; an ủi, giúp đỡ nạn nhân, 11–Ví dụ: hít thở sâu, vận động nhẹ; chia sẻ với người tin cậy; sắp xếp thời gian học – nghỉ hợp lí, 12–Ví dụ: liệt kê thu nhập và các khoản chi; ưu tiên chi cần thiết; dành một phần để tiết kiệm, 13–A, 14–A, 15–A, 16–A, 17–Ví dụ: nạn nhân tổn thương tinh thần, sợ đến trường; kết quả học tập giảm; tập thể lớp mất đoàn kết, 18–Ví dụ: chủ động làm quen với bạn mới; tìm hiểu nội quy, cách học của môi trường mới; tham gia hoạt động chung.
Phần 2: 19–Không chia sẻ tin xấu; an ủi, động viên bạn; khuyên bạn lưu lại bằng chứng, báo thầy cô/cha mẹ; không tham gia bắt nạt, 20–Ví dụ: ăn sáng 100.000đ; đồ dùng học tập 40.000đ; tiết kiệm 40.000đ; chi phát sinh 20.000đ. Tổng = 200.000đ, có khoản tiết kiệm, ưu tiên chi cần thiết, 21–Ví dụ: tìm hiểu trước về trường, lớp mới; chủ động làm quen bạn mới, thầy cô mới; tham gia hoạt động chung; điều chỉnh thời gian biểu, cách học phù hợp, 22–Sai. Học sinh cũng cần quản lí tiền tiêu vặt, rèn thói quen chi tiêu hợp lí và tiết kiệm từ sớm, 23–Ví dụ: nạn nhân tổn thương tinh thần, sợ đến trường, kết quả học tập giảm; tập thể lớp mất đoàn kết, không khí nặng nề; người bắt nạt hình thành thói quen xấu, có thể vi phạm nội quy, pháp luật, 24–Thích nghi: chủ động làm quen; tìm hiểu nội quy, cách học mới; tham gia hoạt động chung. Ứng phó căng thẳng: hít thở sâu, vận động nhẹ; chia sẻ với người tin cậy; sắp xếp thời gian học – nghỉ hợp lí, 25–Ví dụ: tổ chức ngày hội truyền thống; chăm sóc góc truyền thống của lớp; viết bài, vẽ tranh về truyền thống trường; lao động công ích định kì, 26–Ví dụ: không trêu chọc, cô lập bạn; can ngăn an toàn và báo người lớn; an ủi, hỗ trợ nạn nhân; việc sẽ thực hiện ngay: tùy học sinh (chấm theo tính khả thi và phù hợp), 27–Từ chối khéo; ưu tiên chi cần thiết; tiết kiệm dần nếu thực sự cần; không vay nợ để mua sắm theo trào lưu, 28–Ví dụ: đặt mục tiêu vừa sức; lập thời gian biểu ôn tập hợp lí; nghỉ ngơi, vận động nhẹ; chia sẻ với cha mẹ, thầy cô, bạn bè.