Bài 26: Ethylic alcohol

1. Kiến thức trọng tâm

Ethylic alcohol, còn gọi là ethanol, có công thức phân tử $C_2H_6O$ và công thức cấu tạo $C_2H_5OH$. Ethanol là chất lỏng không màu, mùi đặc trưng, vị cay, nhẹ hơn nước, tan vô hạn trong nước, sôi ở $78,3°$C. Ethanol có trong rượu, bia và được dùng làm dung môi, nhiên liệu, chất sát trùng.

Về tính chất hoá học, ethanol cháy trong không khí tạo carbon dioxide và nước, toả nhiều nhiệt: $C_2H_5OH + 3O_2 \rightarrow 2CO_2 + 3H_2O$. Ethanol tác dụng với natri giải phóng khí hydrogen: $2C_2H_5OH + 2Na \rightarrow 2C_2H_5ONa + H_2$. Ethanol tác dụng với acid acetic tạo ester ethyl acetate có mùi thơm, đây là phản ứng ester hoá.

Ethanol được điều chế bằng cách lên men tinh bột hoặc đường nhờ nấm men, hoặc bằng cách cộng nước vào ethene có xúc tác acid. Độ rượu là số mililít ethanol nguyên chất có trong $100$ ml dung dịch rượu. Rượu $40°$ nghĩa là trong $100$ ml rượu có $40$ ml ethanol nguyên chất.

2. Ví dụ minh họa

Một chai rượu ghi $40°$, dung tích $500$ ml. Thể tích ethanol nguyên chất trong chai là $\frac{40}{100} \times 500 = 200$ (ml).

Trong y tế, cồn $70°$ dùng để sát trùng vết thương và tay vì nó diệt khuẩn tốt hơn cồn $90°$: cồn $70°$ thấm vào tế bào vi khuẩn tốt hơn và không làm đông vón protein quá nhanh ở bề mặt.

Đốt $46$ gam ethanol (1 mol) trong không khí, thu được $88$ gam $CO_2$ và $54$ gam nước. Cồn khô dùng trong nhà hàng là ethanol đã được đông đặc, cháy không khói và tiện lợi.

Uống nhiều rượu bia gây hại cho gan, thần kinh và làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông.

3. Ghi nhớ

• Ethanol: $C_2H_5OH$; lỏng không màu, tan vô hạn trong nước, sôi ở $78,3°$C.
• Ethanol cháy tạo $CO_2$ và nước; tác dụng với Na giải phóng $H_2$; tham gia phản ứng ester hoá.
• Độ rượu là số ml ethanol nguyên chất trong $100$ ml dung dịch rượu.