1. Kiến thức trọng tâm
Tinh bột và cellulose đều là polysaccharide có công thức chung , nhưng cấu tạo và tính chất của chúng khác nhau rõ rệt.
Tinh bột có trong gạo, ngô, khoai, sắn. Tinh bột là chất rắn màu trắng, không tan trong nước lạnh, tan một phần trong nước nóng tạo hồ tinh bột. Tinh bột bị thuỷ phân trong môi trường acid hoặc dưới tác dụng của enzyme tạo glucose. Tinh bột có phản ứng đặc trưng với dung dịch iodine tạo màu xanh tím, dùng để nhận biết tinh bột.
Cellulose là thành phần chính của bông, gỗ, tre, nứa. Cellulose là chất rắn màu trắng, không tan trong nước và nhiều dung môi. Cellulose cũng bị thuỷ phân tạo glucose, nhưng con người không tiêu hoá được cellulose. Trong công nghiệp, cellulose được dùng sản xuất giấy, vải sợi, thuốc súng không khói và tơ nhân tạo.
Cả tinh bột và cellulose đều là nguồn dự trữ và vật liệu quan trọng trong tự nhiên và đời sống.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Giải thích vì sao khi nhỏ dung dịch iodine vào lát khoai tây sống lại xuất hiện màu xanh tím, còn khi nhỏ vào miếng bông gòn thì không.
Lời giải: Khoai tây chứa nhiều tinh bột, tinh bột tác dụng với iodine tạo hợp chất màu xanh tím đặc trưng. Bông gòn chủ yếu là cellulose, không có phản ứng này với iodine nên không đổi màu. Thí nghiệm này chứng tỏ phản ứng với iodine là phản ứng nhận biết riêng của tinh bột, giúp phân biệt tinh bột với cellulose.
3. Ghi nhớ
- Tinh bột: , có trong gạo, khoai; gặp iodine cho màu xanh tím; thuỷ phân tạo glucose.
- Cellulose: , có trong bông, gỗ; không tan trong nước; nguyên liệu làm giấy, vải.