Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 35: Khai thác nhiên liệu hoá thạch. Nguồn carbon. Chu trình carbon và sự ấm lên toàn cầu? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Nhiên liệu hoá thạch: than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên; không tái tạo. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 35: Khai thác nhiên liệu hoá thạch. Nguồn carbon. Chu trình carbon và sự ấm lên toàn cầu, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Chu trình carbon: carbon luân chuyển giữa không khí, sinh vật, đất, nước, đá.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 35: Khai thác nhiên liệu hoá thạch. Nguồn carbon. Chu trình carbon và sự ấm lên toàn cầu, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Nhiên liệu hoá thạch gồm than đá, dầu mỏ và khí thiên nhiên, được hình thành từ xác sinh vật bị chôn vùi và biến đổi qua hàng trăm triệu năm. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 35: Khai thác nhiên liệu hoá thạch. Nguồn carbon. Chu trình carbon và sự ấm lên toàn cầu, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Carbon tồn tại trong tự nhiên dưới nhiều dạng: khí carbon dioxide trong không khí, carbonate trong đá vôi, chất hữu cơ trong sinh vật và nhiên liệu hoá thạch. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 35: Khai thác nhiên liệu hoá thạch. Nguồn carbon. Chu trình carbon và sự ấm lên toàn cầu, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Giải thích vì sao trồng rừng giúp hạn chế sự ấm lên toàn cầu.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 35: Khai thác nhiên liệu hoá thạch. Nguồn carbon. Chu trình carbon và sự ấm lên toàn cầu để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Cây xanh quang hợp hấp thụ khí từ không khí và giữ carbon trong thân, lá, rễ dưới dạng chất hữu cơ, đồng thời thải ra khí oxygen. Khi rừng bị chặt phá, carbon lưu giữ trong cây bị giải phóng trở lại khí quyển dưới dạng , làm tăng hiệu ứng nhà kính. Vì vậy, trồng rừng và bảo vệ rừng là biện pháp quan trọng để giảm nồng độ và làm chậm sự ấm lên toàn cầu.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu các giai đoạn chính trong quá trình phát sinh và phát triển sự sống trên Trái Đất.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu một vấn đề đạo đức cần lưu ý khi ứng dụng công nghệ di truyền ở người và giải thích ngắn gọn.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Ethylic alcohol có công thức phân tử là gì? Nêu hai tính chất vật lí của nó.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nhiên liệu hoá thạch: than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên; không tái tạo."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Chu trình carbon: carbon luân chuyển giữa không khí, sinh vật, đất, nước, đá."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Nhiên liệu hoá thạch gồm than đá, dầu mỏ và khí thiên nhiên, được hình thành từ xác sinh vật bị chôn vùi và biến đổi qua hàng trăm triệu năm."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Carbon tồn tại trong tự nhiên dưới nhiều dạng: khí carbon dioxide trong không khí, carbonate trong đá vôi, chất hữu cơ trong sinh vật và nhiên liệu hoá thạch."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Nhiên liệu hoá thạch gồm than đá, dầu mỏ và khí thiên nhiên, được hình thành từ xác sinh vật bị chôn vùi và biến đổi qua hàng trăm triệu năm. Đây là nguồn năng lượng chính của thế giới hiện nay, nhưng là tài nguyên không tái tạo và đang dần cạn kiệt.
- Tổng kết ghi nhớ: Nhiên liệu hoá thạch: than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên; không tái tạo.; Chu trình carbon: carbon luân chuyển giữa không khí, sinh vật, đất, nước, đá.; Đốt nhiên liệu hoá thạch làm tăng , gây ấm lên toàn cầu; cần tiết kiệm năng lượng và phát triển năng lượng tái tạo.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Giải thích vì sao trồng rừng giúp hạn chế sự ấm lên toàn cầu.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 35: Khai thác nhiên liệu hoá thạch. Nguồn carbon. Chu trình carbon và sự ấm lên toàn cầu (Nhiên liệu hoá thạch: than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên; không tái tạo.; Chu trình carbon: carbon luân chuyển giữa không khí, sinh vật, đất, nước, đá.; Đốt nhiên liệu hoá thạch làm tăng , gây ấm lên toàn cầu; cần tiết kiệm năng lượng và phát triển năng lượng tái tạo.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Cây xanh quang hợp hấp thụ khí từ không khí và giữ carbon trong thân, lá, rễ dưới dạng chất hữu cơ, đồng thời thải ra khí oxygen. Khi rừng bị chặt phá, carbon lưu giữ trong cây bị giải phóng trở lại khí quyển dưới dạng , làm tăng hiệu ứng nhà kính. Vì vậy, trồng rừng và bảo vệ rừng là biện pháp quan trọng để giảm nồng độ và làm chậm sự ấm lên toàn cầu.
- Bài 4: Tiến hoá hoá học → tiến hoá tiền sinh học → tiến hoá sinh học.
- Bài 5: Ví dụ: chỉnh sửa gene người có thể gây hậu quả di truyền lâu dài chưa lường hết; cần tôn trọng quyền riêng tư thông tin di truyền và sự đồng thuận.
- Bài 6: . Chất lỏng không màu, tan vô hạn trong nước, sôi ở khoảng , dễ cháy.