Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 36: Khái quát về di truyền học? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Di truyền học nghiên cứu tính di truyền và biến dị.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 36: Khái quát về di truyền học, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Mendel là người đặt nền móng cho di truyền học. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 36: Khái quát về di truyền học, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Di truyền học là ngành khoa học nghiên cứu tính di truyền và biến dị của sinh vật. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 36: Khái quát về di truyền học, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Người đặt nền móng cho di truyền học là Gregor Mendel với các thí nghiệm lai đậu Hà Lan vào thế kỉ XIX. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 36: Khái quát về di truyền học, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Trong một gia đình, bố mẹ đều có tóc xoăn nhưng con lại có tóc thẳng. Hiện tượng này minh hoạ khái niệm nào của di truyền học?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 36: Khái quát về di truyền học để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Hiện tượng con có đặc điểm khác với bố mẹ minh hoạ khái niệm biến dị. Biến dị xuất hiện do sự tổ hợp lại các gene của bố mẹ trong quá trình sinh sản, tạo ra các tổ hợp gene mới ở con. Nhờ biến dị mà các cá thể trong cùng một gia đình vẫn có những đặc điểm riêng, không hoàn toàn giống nhau.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Viết phương trình hóa học của phản ứng đốt cháy ethylic alcohol.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Acetic acid làm quỳ tím chuyển sang màu gì? Vì sao?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Viết phương trình hóa học:
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Di truyền học nghiên cứu tính di truyền và biến dị."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Mendel là người đặt nền móng cho di truyền học."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Di truyền học là ngành khoa học nghiên cứu tính di truyền và biến dị của sinh vật."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Người đặt nền móng cho di truyền học là Gregor Mendel với các thí nghiệm lai đậu Hà Lan vào thế kỉ XIX."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Di truyền học là ngành khoa học nghiên cứu tính di truyền và biến dị của sinh vật. Tính di truyền là hiện tượng con cái giống bố mẹ về nhiều đặc điểm, còn biến dị là sự khác biệt giữa con cái với bố mẹ và giữa các cá thể với nhau.
- Tổng kết ghi nhớ: Di truyền học nghiên cứu tính di truyền và biến dị.; Mendel là người đặt nền móng cho di truyền học.; Gene nằm trên nhiễm sắc thể, quy định tính trạng và được truyền qua các thế hệ.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Trong một gia đình, bố mẹ đều có tóc xoăn nhưng con lại có tóc thẳng. Hiện tượng này minh hoạ khái niệm nào của di truyền học?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 36: Khái quát về di truyền học (Di truyền học nghiên cứu tính di truyền và biến dị.; Mendel là người đặt nền móng cho di truyền học.; Gene nằm trên nhiễm sắc thể, quy định tính trạng và được truyền qua các thế hệ.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Hiện tượng con có đặc điểm khác với bố mẹ minh hoạ khái niệm biến dị. Biến dị xuất hiện do sự tổ hợp lại các gene của bố mẹ trong quá trình sinh sản, tạo ra các tổ hợp gene mới ở con. Nhờ biến dị mà các cá thể trong cùng một gia đình vẫn có những đặc điểm riêng, không hoàn toàn giống nhau.
- Bài 4: .
- Bài 5: Màu đỏ, vì acetic acid có tính acid.
- Bài 6: .