Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 38: Nucleic acid và gene? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Nucleic acid gồm DNA và RNA; DNA là vật chất di truyền chính. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 38: Nucleic acid và gene, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. DNA xoắn kép, hai mạch liên kết theo nguyên tắc bổ sung: A–T, G–C. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 38: Nucleic acid và gene, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Nucleic acid là hợp chất hoá học cấu tạo nên vật chất di truyền, gồm hai loại: DNA (deoxyribonucleic acid) và RNA (ribonucleic acid).
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 38: Nucleic acid và gene, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. DNA có cấu trúc xoắn kép gồm hai mạch polynucleotide song song, xoắn quanh một trục. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 38: Nucleic acid và gene, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Một đoạn mạch DNA có trình tự nucleotide là . Xác định trình tự nucleotide của mạch còn lại theo nguyên tắc bổ sung.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 38: Nucleic acid và gene để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Theo nguyên tắc bổ sung, A ghép với T, G ghép với C. Vì hai mạch DNA chạy ngược chiều nhau, mạch còn lại có trình tự , hay viết theo chiều là . Nguyên tắc bổ sung đảm bảo thông tin di truyền được sao chép chính xác khi DNA nhân đôi.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Saccharose có nhiều trong cây nào? Nêu công thức phân tử của saccharose.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Tinh bột có nhiều trong thực phẩm nào? Nêu cách nhận biết tinh bột.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Cellulose là thành phần chính của bộ phận nào ở thực vật?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nucleic acid gồm DNA và RNA; DNA là vật chất di truyền chính."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "DNA xoắn kép, hai mạch liên kết theo nguyên tắc bổ sung: A–T, G–C."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Nucleic acid là hợp chất hoá học cấu tạo nên vật chất di truyền, gồm hai loại: DNA (deoxyribonucleic acid) và RNA (ribonucleic acid)."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "DNA có cấu trúc xoắn kép gồm hai mạch polynucleotide song song, xoắn quanh một trục."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Nucleic acid là hợp chất hoá học cấu tạo nên vật chất di truyền, gồm hai loại: DNA (deoxyribonucleic acid) và RNA (ribonucleic acid). DNA là vật chất di truyền chính ở hầu hết sinh vật.
- Tổng kết ghi nhớ: Nucleic acid gồm DNA và RNA; DNA là vật chất di truyền chính.; DNA xoắn kép, hai mạch liên kết theo nguyên tắc bổ sung: A–T, G–C.; Gene là đoạn DNA quy định một tính trạng hoặc một chuỗi polypeptide.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Một đoạn mạch DNA có trình tự nucleotide là . Xác định trình tự nucleotide của mạch còn lại theo nguyên tắc bổ sung.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 38: Nucleic acid và gene (Nucleic acid gồm DNA và RNA; DNA là vật chất di truyền chính.; DNA xoắn kép, hai mạch liên kết theo nguyên tắc bổ sung: A–T, G–C.; Gene là đoạn DNA quy định một tính trạng hoặc một chuỗi polypeptide.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Theo nguyên tắc bổ sung, A ghép với T, G ghép với C. Vì hai mạch DNA chạy ngược chiều nhau, mạch còn lại có trình tự , hay viết theo chiều là . Nguyên tắc bổ sung đảm bảo thông tin di truyền được sao chép chính xác khi DNA nhân đôi.
- Bài 4: Mía, củ cải đường. .
- Bài 5: Gạo, khoai, sắn, ngô. Nhỏ dung dịch iodine vào thấy màu xanh tím.
- Bài 6: Thành tế bào thực vật.