Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 39: Tái bản DNA và phiên mã tạo RNA? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Tái bản DNA theo nguyên tắc bổ sung và bán bảo toàn, tạo hai DNA con giống DNA mẹ. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 39: Tái bản DNA và phiên mã tạo RNA, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Phiên mã tổng hợp RNA từ mạch khuôn của gene, dùng U thay cho T.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 39: Tái bản DNA và phiên mã tạo RNA, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Tái bản DNA là quá trình tổng hợp DNA mới từ DNA mẹ, diễn ra trong nhân tế bào trước khi tế bào phân chia. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 39: Tái bản DNA và phiên mã tạo RNA, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Quá trình tái bản diễn ra theo nguyên tắc bổ sung và nguyên tắc bán bảo toàn: hai mạch của DNA mẹ tách nhau, mỗi mạch làm khuôn tổng hợp mạch mới theo nguyên tắc bổ sung A–T, G–C. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 39: Tái bản DNA và phiên mã tạo RNA, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Gene có mạch khuôn . Xác định trình tự mRNA được tổng hợp từ gene này.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 39: Tái bản DNA và phiên mã tạo RNA để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: mRNA được tổng hợp theo nguyên tắc bổ sung với mạch khuôn, trong đó A trên mạch khuôn ghép với U trên mRNA, T ghép với A, G ghép với C, C ghép với G. Mạch khuôn cho mRNA . Đoạn mRNA này mang thông tin mã hoá amino acid và tín hiệu kết thúc quá trình dịch mã.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu vai trò của glucose đối với cơ thể người.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao giấm ăn có vị chua?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Ethylic alcohol có tác dụng với natri không? Viết phương trình hóa học.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tái bản DNA theo nguyên tắc bổ sung và bán bảo toàn, tạo hai DNA con giống DNA mẹ."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Phiên mã tổng hợp RNA từ mạch khuôn của gene, dùng U thay cho T."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Tái bản DNA là quá trình tổng hợp DNA mới từ DNA mẹ, diễn ra trong nhân tế bào trước khi tế bào phân chia."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Quá trình tái bản diễn ra theo nguyên tắc bổ sung và nguyên tắc bán bảo toàn: hai mạch của DNA mẹ tách nhau, mỗi mạch làm khuôn tổng hợp mạch mới theo nguyên tắc bổ sung A–T, G–C."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Tái bản DNA là quá trình tổng hợp DNA mới từ DNA mẹ, diễn ra trong nhân tế bào trước khi tế bào phân chia. Nhờ tái bản, thông tin di truyền được truyền nguyên vẹn cho các tế bào con.
- Tổng kết ghi nhớ: Tái bản DNA theo nguyên tắc bổ sung và bán bảo toàn, tạo hai DNA con giống DNA mẹ.; Phiên mã tổng hợp RNA từ mạch khuôn của gene, dùng U thay cho T.; mRNA mang thông tin gene ra tế bào chất để tổng hợp protein.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Gene có mạch khuôn . Xác định trình tự mRNA được tổng hợp từ gene này.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 39: Tái bản DNA và phiên mã tạo RNA (Tái bản DNA theo nguyên tắc bổ sung và bán bảo toàn, tạo hai DNA con giống DNA mẹ.; Phiên mã tổng hợp RNA từ mạch khuôn của gene, dùng U thay cho T.; mRNA mang thông tin gene ra tế bào chất để tổng hợp protein.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: mRNA được tổng hợp theo nguyên tắc bổ sung với mạch khuôn, trong đó A trên mạch khuôn ghép với U trên mRNA, T ghép với A, G ghép với C, C ghép với G. Mạch khuôn cho mRNA . Đoạn mRNA này mang thông tin mã hoá amino acid và tín hiệu kết thúc quá trình dịch mã.
- Bài 4: Cung cấp năng lượng cho tế bào, đặc biệt là tế bào não.
- Bài 5: Vì giấm ăn chứa khoảng 5% acetic acid.
- Bài 6: Có. .