1. Kiến thức trọng tâm
Nucleic acid là hợp chất hoá học cấu tạo nên vật chất di truyền, gồm hai loại: DNA (deoxyribonucleic acid) và RNA (ribonucleic acid). DNA là vật chất di truyền chính ở hầu hết sinh vật.
DNA có cấu trúc xoắn kép gồm hai mạch polynucleotide song song, xoắn quanh một trục. Mỗi mạch gồm các đơn phân nucleotide, mỗi nucleotide gồm đường deoxyribose, nhóm phosphate và một base nitrogen: adenine (A), thymine (T), guanine (G), cytosine (C). Hai mạch liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung: A liên kết với T bằng hai liên kết hydrogen, G liên kết với C bằng ba liên kết hydrogen.
Gene là một đoạn DNA mang thông tin quy định một tính trạng hoặc một chuỗi polypeptide nhất định. Mỗi gene có vị trí xác định trên nhiễm sắc thể. RNA được tạo ra từ DNA trong quá trình phiên mã, tham gia tổng hợp protein.
Hiểu cấu trúc DNA và gene giúp giải thích cơ chế di truyền và ứng dụng công nghệ gene.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Một đoạn mạch DNA có trình tự nucleotide là . Xác định trình tự nucleotide của mạch còn lại theo nguyên tắc bổ sung.
Lời giải: Theo nguyên tắc bổ sung, A ghép với T, G ghép với C. Vì hai mạch DNA chạy ngược chiều nhau, mạch còn lại có trình tự , hay viết theo chiều là . Nguyên tắc bổ sung đảm bảo thông tin di truyền được sao chép chính xác khi DNA nhân đôi.
3. Ghi nhớ
- Nucleic acid gồm DNA và RNA; DNA là vật chất di truyền chính.
- DNA xoắn kép, hai mạch liên kết theo nguyên tắc bổ sung: A–T, G–C.
- Gene là đoạn DNA quy định một tính trạng hoặc một chuỗi polypeptide.